Επ. Διοικήσεως: Ο υπερπληθυσμός στις φυλακές εντείνει τον κίνδυνο εξευτελιστικής μεταχείρισης

Καθυστερήσεις έως και δύο ετών στην εξέταση αιτήσεων για κοινωνικές παροχές και σοβαρά προβλήματα στις συνθήκες κράτησης στις Κεντρικές Φυλακές ανέδειξε η Επίτροπος Διοικήσεως, Μαρία Στυλιανού-Λοττίδη, παρουσιάζοντας την ετήσια έκθεση του Γραφείου της για το 2024 στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών, την Τετάρτη.

Η κ. Λοττίδη ανέφερε ότι το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας παρουσιάζει διαχρονικά προβλήματα στην εξέταση αιτήσεων, επισημαίνοντας ότι πολίτες που έχουν άμεση ανάγκη οικονομικής στήριξης δεν είναι δυνατόν να αναμένουν ένα ή και δύο χρόνια για την εξέταση των αιτημάτων τους.

Φέρνοντας ως παράδειγμα τις αιτήσεις για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ), σημείωσε ότι, παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί, εξακολουθούν να παρατηρούνται σημαντικές καθυστερήσεις. Παράλληλα, αναφέρθηκε σε απουσία ουσιαστικής ιεραρχικής επανεξέτασης απορριφθεισών αιτήσεων, καθώς, όπως εξήγησε, αυτές επανεξετάζονται από τις ίδιες υπηρεσίες.

Η Επίτροπος επεσήμανε ότι καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση των πολιτών παρατηρούνται σε όλο το φάσμα της δημόσιας υπηρεσίας, αποκτούν ωστόσο ιδιαίτερη βαρύτητα όταν αφορούν ζητήματα κοινωνικής πρόνοιας και πολίτες με άμεσες ανάγκες.

Υπογράμμισε ακόμη ότι, παρά τα οφέλη της ψηφιοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης, η αντιμετώπιση ανθρώπινων προβλημάτων απαιτεί και ανθρώπινη παρέμβαση, με το Γραφείο της να προχωρεί συχνά σε εξατομικευμένες ενέργειες για την επίλυση παραπόνων.

Σοβαρά προβλήματα στις φυλακές και στα κρατητήρια

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Επίτροπος στις συνθήκες κράτησης στις Κεντρικές Φυλακές, χαρακτηρίζοντας τον υπερπληθυσμό διαχρονικό πρόβλημα που επιδεινώνει τις συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων.

Όπως ανέφερε, ο υπερπληθυσμός εντείνει τον κίνδυνο απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις κρατουμένων που αναγκάζονται να κοιμούνται στο πάτωμα ή να χρησιμοποιούν μπουκάλια για τις φυσικές τους ανάγκες κατά τη διάρκεια της νύχτας, λόγω ανεπαρκών εγκαταστάσεων υγιεινής.

Επεσήμανε ότι η ανέγερση νέων φυλακών αποτελεί μία από τις λύσεις, ενώ αναφέρθηκε και στην αξιοποίηση εναλλακτικών μέτρων κράτησης, όπου αυτά επιτρέπονται, όπως η ηλεκτρονική επιτήρηση.

Σημείωσε ότι μέλη του Γραφείου της πραγματοποιούν τακτικές επισκέψεις στις φυλακές, περίπου κάθε δεκαπενθήμερο, εξετάζοντας παράπονα για θέματα υγείας, σίτισης, διαβίωσης και μεταχείρισης των κρατουμένων. Όπως εξήγησε, οι λειτουργοί προχωρούν, όπου είναι δυνατόν, σε άμεσες παρεμβάσεις για την επίλυση προβλημάτων.

Για τα αστυνομικά κρατητήρια ανέφερε ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι συνθήκες είναι ιδιαίτερα προβληματικές, καθώς υπάρχουν εγκαταστάσεις χωρίς επαρκείς χώρους προαυλισμού. Έκανε ειδική αναφορά στα κρατητήρια Λακατάμιας και Λεμεσού, επισημαίνοντας ελλείψεις στις υποδομές.

Η Επίτροπος διευκρίνισε ακόμη ότι οι αλλοδαποί που βρίσκονται στις Κεντρικές Φυλακές κρατούνται για ποινικά αδικήματα και όχι απλώς λόγω απώλειας του δικαιώματος διαμονής τους, επισημαίνοντας τη διαφορά με περιπτώσεις προσώπων που κρατούνται εν αναμονή απέλασης.

Ολοκληρώθηκε η εξέταση 2.709 υποθέσεων το 2024

Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση, ο συνολικός αριθμός των παραπόνων και ερευνών προς διεκπεραίωση κατά το 2024 ανήλθε σε 4.655, εκ των οποίων 2.507 υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους, 2.127 εκκρεμούσαν από προηγούμενα χρόνια, ενώ σε 21 περιπτώσεις οι παραπονούμενοι επανήλθαν για υποθέσεις που είχαν ήδη διεκπεραιωθεί.

Κατά τη διάρκεια του 2024 ολοκληρώθηκε η εξέταση 2.709 υποθέσεων. Από αυτές, 140 αφορούσαν εκθέσεις και αυτεπάγγελτες έρευνες, περιλαμβανομένων επτά εκθέσεων του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης, ενώ 24 αφορούσαν εκθέσεις του Μηχανισμού Παρακολούθησης Αναγκαστικών Επιστροφών.

Σε άλλες 1.783 περιπτώσεις υπήρξε επίλυση διαφορών μέσω παρέμβασης, καθοδήγησης, παροχής βοήθειας ή άλλων ενεργειών, χωρίς να χρειαστεί η έκδοση έκθεσης, ενώ 762 παράπονα κρίθηκαν εκτός αρμοδιότητας της Επιτρόπου.

Το ποσοστό συμμόρφωσης στις περιπτώσεις παρέμβασης χωρίς την υποβολή έκθεσης ανήλθε περίπου στο 91%. Σε ό,τι αφορά τις εκθέσεις και τις αυτεπάγγελτες έρευνες, το ποσοστό συμμόρφωσης διαμορφώθηκε περίπου στο 55%, ενώ σε άλλο 21% των περιπτώσεων η συμμόρφωση είχε τροχιοδρομηθεί.

Ως προς τη θεματολογία των παραπόνων, το μεγαλύτερο ποσοστό, 21,1%, αφορούσε την είσοδο, παραμονή και τα δικαιώματα αλλοδαπών. Ακολουθούσαν η ανάπτυξη γης με 13,1%, οι κοινωνικές παροχές με 10,9%, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα θέματα αστυνομίας με 10,1% και οι υπαλληλικές σχέσεις με 8,6%.

Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του ως Φορέα Ισότητας και Καταπολέμησης των Διακρίσεων, το Γραφείο κατέγραψε, μεταξύ άλλων, 50 καταγγελίες για εκφοβισμό, 25 για διάκριση λόγω αναπηρίας, 11 για διάκριση λόγω φύλου και 10 για σεξουαλική παρενόχληση.

Η κ. Λοττίδη σημείωσε ότι τα τελευταία οκτώ χρόνια καταγράφεται αύξηση στην υποβολή παραπόνων, γεγονός που, όπως εξήγησε, ενδέχεται να συνδέεται αφενός με τη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα του θεσμού και αφετέρου με την αύξηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πολίτες.

Αναφερόμενη στη συμμόρφωση των δημόσιων υπηρεσιών με τις συστάσεις της, έκανε ιδιαίτερη μνεία σε περιπτώσεις κοινοταρχών που δεν εφαρμόζουν τις εισηγήσεις του Γραφείου, σημειώνοντας ότι ορισμένοι λειτουργούν «σαν κράτος εν κράτει». Πρόσθεσε ότι διαχρονικά προβλήματα εξακολουθούν να καταγράφονται και σε σχέση με το Κτηματολόγιο.

Αναφέρθηκε επίσης στη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του Γραφείου, ιδιαίτερα σε ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων και μεταναστευτικών διαδικασιών, σημειώνοντας ότι προκύπτουν πρόσθετες ανάγκες στελέχωσης για την αποτελεσματική άσκησή τους.

Οι τοποθετήσεις των Βουλευτών

Ο Πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, έθεσε το ζήτημα των δομικών αδυναμιών που παρουσιάζονται σε ορισμένες υπηρεσίες του Δημοσίου, ζητώντας από την Επίτροπο να αναφερθεί στα κυριότερα προβλήματα που διαπιστώνει μέσα από την εξέταση των παραπόνων των πολιτών.

Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ο Αναπληρωτής Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Μιχάλης Φελλάς, ανέφερε ότι η αύξηση των παραπόνων που καταγράφεται στην Ετήσια Έκθεση 2024 αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο της Επιτρόπου Διοικήσεως στην προάσπιση των δικαιωμάτων των πολιτών και στον έλεγχο της δημόσιας διοίκησης.

Επικαλούμενος τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση, σημείωσε ότι το Γραφείο ολοκλήρωσε την εξέταση 2.709 υποθέσεων κατά το 2024, ενώ αναφέρθηκε στα υψηλά ποσοστά συμμόρφωσης των δημόσιων υπηρεσιών με τις συστάσεις και τις παρεμβάσεις της Επιτρόπου.

Ο κ. Φελλάς στάθηκε ιδιαίτερα στα παράπονα που αφορούν το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, σημειώνοντας ότι η συστηματική υποβολή αναφορών από πολίτες αναδεικνύει την ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις, ταχύτερη εξυπηρέτηση και αποτελεσματικότερη ανταπόκριση στις ανάγκες των δικαιούχων.

«Οι εισηγήσεις της Επιτρόπου πρέπει να αξιοποιούνται ως εργαλείο βελτίωσης των κρατικών υπηρεσιών, προς όφελος των πολιτών και ενός κράτους δικαίου», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η ενίσχυση της λογοδοσίας, της διαφάνειας και της χρηστής διοίκησης παραμένει ζητούμενο.

Η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Νικολέττα Κωνσταντίνου, έθεσε το ζήτημα της επανάληψης περιστατικών κακοδιοίκησης, ζητώντας να ενημερωθεί για το τι συμβαίνει όταν δημόσιες υπηρεσίες εξακολουθούν να παρουσιάζουν τα ίδια προβλήματα, παρά τις σχετικές εκθέσεις και παρεμβάσεις της Επιτρόπου.

Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, ζήτησε διευκρινίσεις για τα αίτια των καθυστερήσεων στην εξέταση υποθέσεων πολιτών, διερωτώμενος κατά πόσον οφείλονται σε ελλιπή συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών, σε μη ενοποιημένα μηχανογραφικά συστήματα ή σε διοικητικές αδυναμίες. Έθεσε επίσης ερώτημα κατά πόσον οι πολίτες ενημερώνονται για τη δυνατότητα παροχής έκτακτης βοήθειας βάσει του άρθρου 11 της νομοθεσίας για το ΕΕΕ.

Ο Bουλευτής του ΑΚΕΛ, Πανίκκος Ξιούρουππας, αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν δικαιούχοι επιδομάτων όταν διακόπτεται προσωρινά η εργοδότησή τους, φέρνοντας ως παράδειγμα περίπτωση εργαζομένου με πρόβλημα όρασης. Επεσήμανε την ανάγκη να αποφεύγεται η επανεξέταση της επιλεξιμότητας από την αρχή σε τέτοιες περιπτώσεις, ενώ ζήτησε ενημέρωση για τους στόχους του Γραφείου για το 2027.

Η Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Αναστασία Χάσικου, ζήτησε συγκριτικά στοιχεία με προηγούμενα χρόνια, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον τα φαινόμενα που καταγράφονται στις εκθέσεις της Επιτρόπου αυξάνονται, μειώνονται ή επαναλαμβάνονται.

Η Βουλευτής του ΑΛΜ,Α Ειρήνη Χαραλαμπίδου, εξήρε το έργο της Επιτρόπου Διοικήσεως, τονίζοντας τη σημασία των παρεμβάσεών της για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών. Κατά τη συνεδρία έθεσε το ζήτημα της δεσμευτικότητας των αποφάσεων του θεσμού έναντι της εκτελεστικής εξουσίας, εκφράζοντας πρόθεση να προωθήσει σχετική πρόταση νόμου.

Αναφέρθηκε επίσης στον υπερπληθυσμό των Κεντρικών Φυλακών και στις απαράδεκτες, όπως τις χαρακτήρισε, συνθήκες κράτησης, επισημαίνοντας την ανάγκη δημιουργίας νέων εγκαταστάσεων.

Σε δηλώσεις της μετά τη συνεδρία, η κ. Χαραλαμπίδου σημείωσε ότι τα παράπονα προς την Επίτροπο αυξάνονται συνεχώς, εκτιμώντας ότι σε αυτό συμβάλλουν και οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης των πολιτών.

«Το μειονέκτημα είναι ότι οι αποφάσεις της Επιτρόπου Διοικήσεως δεν είναι δεσμευτικές για την εκτελεστική εξουσία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι εκθέσεις της μπορούν, ωστόσο, να αξιοποιηθούν ενώπιον δικαστηρίων για την τεκμηρίωση υποθέσεων.

Υπογράμμισε ότι οι μεγάλες καθυστερήσεις στην εκδίκαση υποθέσεων ενδέχεται να περιορίσουν στην πράξη την αξία μιας θετικής έκθεσης, επισημαίνοντας πως «ακόμη και μια θετική έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως μπορεί να είναι δώρον άδωρον».

Η κ. Χαραλαμπίδου τάχθηκε επίσης υπέρ της περαιτέρω ενίσχυσης του Γραφείου με προσωπικό, σημειώνοντας ότι η αύξηση των παραπόνων καθιστά αναγκαία την επαρκή στελέχωσή του, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις στην εξέταση υποθέσεων και στην έκδοση εκθέσεων.

Η Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Κύπρου, Νταϊάνα Κωνσταντινίδη, έθεσε το ζήτημα της σχέσης μεταξύ του υπερπληθυσμού στις φυλακές και των περιστατικών βασανιστηρίων, ζητώντας να διευκρινιστεί κατά πόσον η μείωση του αριθμού των κρατουμένων θα μπορούσε να περιορίσει τέτοια φαινόμενα.

Διαμεσολαβητικός ο ρόλος της Επιτρόπου

Απαντώντας στα ερωτήματα για τη δεσμευτικότητα των αποφάσεών της, η κ. Λοττίδου εξήγησε ότι ο ρόλος της Επιτρόπου Διοικήσεως είναι πρωτίστως διαμεσολαβητικός και όχι δικαστικός, επισημαίνοντας ότι τυχόν μετατροπή του θεσμού σε δικαστικό όργανο θα περιόριζε το εύρος των αρμοδιοτήτων και των παρεμβάσεών του.

Διευκρίνισε ότι για ζητήματα διακρίσεων ισχύει διαφορετικό καθεστώς, με δεσμευτικότερο χαρακτήρα, ενώ σημείωσε ότι η παρακολούθηση της εφαρμογής των συστάσεων αποτελεί σημαντικό εργαλείο πίεσης προς τις δημόσιες υπηρεσίες.

Όπως ανέφερε, όταν μια υπηρεσία αρνείται να συμμορφωθεί, το Γραφείο συνεχίζει τις παρεμβάσεις του και ζητά εξηγήσεις από τους αρμόδιους, ενώ η δημοσιοποίηση των εκθέσεων συμβάλλει στην ενίσχυση της λογοδοσίας και στην άσκηση πίεσης για την εφαρμογή των συστάσεων.

Πηγή – Cyprus Times (ΚΥΠΕ)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy