Ενεργειακή κρίση: Η Ελλάδα μπορεί αλλά η Ευρώπη διστάζει

Την πίεση στις Βρυξέλλες αυξάνει το παράδειγμα της Γερμανίας, η οποία -και ενώ ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται υπό πίεση μετά τις εκλογικές ήττες σε Μεκλεμβούργο και Βερολίνο- έχει δεσμευτεί σε εφαρμογή μέτρων στήριξης των νοικοκυριών, αδιαφορώντας για το νέο Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Σύμφωνο (το οποίο εν πολλοίς είναι γερμανικής έμπνευσης). Σύμφωνα, λοιπόν, με το Δημοσιονομικό Σύμφωνο προαπαιτούμενα για τη δημοσιονομική ευστάθεια είναι η τήρηση των οροφών δαπάνης και -το κυριότερο- η διατήρηση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Επίσης, η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι στις αρχές του 2027 είναι προγραμματισμένες εκλογές (εκτός από την Ελλάδα) σε Γαλλία και Ιταλία, χώρες με ακόμη μεγαλύτερο δημοσιονομικό πρόβλημα από τη Γερμανία.

Σε αντίθεση με τις Γερμανία, Ιταλία και Γαλλία, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, η Ελλάδα, από «μαύρο πρόβατο» της Ε.Ε. την περίοδο 2010-2018, είναι πλέον χώρα-υπόδειγμα. Φέτος, μάλιστα, αναμένεται να έχει δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα το οποίο θα ξεπεράσει το 3,2% του ΑΕΠ που είναι ο επίσημος στόχος. Αυτό που ζητά, λοιπόν, η Ελλάδα από την Ε.Ε. είναι μεγαλύτερο περιθώριο για δαπάνες. Με τα 2,2 δισ. ευρώ σε μόνιμα μέτρα που εξαγγέλθηκαν στη ΔΕΘ, οι δαπάνες έφτασαν στη συμφωνημένη οροφή για το 2026 και το 2027, περιλαμβάνοντας και «ενεργά φορολογικά μέτρα», δηλαδή έσοδα που είχε λόγω παρεμβάσεών του το κράτος και είχαν δημοσιονομικό όφελος.

Η ελληνική πρόταση

Το ζητούμενο για την Ελλάδα είναι να έχει το δημοσιονομικό περιθώριο να υλοποιήσει αυξημένα έκτακτα μέτρα (από 200 εκατ. ευρώ σήμερα μπορούν να φτάσουν το 1,8 δισ. ευρώ μέχρι και τον Απρίλιο) τα οποία θα προέλθουν από την υπεραπόδοση της οικονομίας χωρίς να αποκλίνει από τους δημοσιονομικούς στόχους. Ολα αυτά, όμως, προϋποθέτουν υψηλότερες οροφές δαπανών. Ο πρωθυπουργός έβαλε και συγκεκριμένο στόχο για την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης στη λιανική, να είναι δηλαδή κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο. Η σκέψη για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο πετρέλαιο για όσο διαρκεί η κρίση είναι για την Ελλάδα η ύστατη λύση. Πιο άμεση λύση θα είναι μία ακόμη δημοσιονομική χαλάρωση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια και για έκτακτες δαπάνες με σαφείς περιορισμούς στο είδος των μέτρων που θα πρέπει να ληφθούν και τη χρονική διάρκεια εφαρμογής τους. Η λύση αυτή ταιριάζει στην Ελλάδα αλλά εγκυμονεί κινδύνους για άλλα μέλη της Ε.Ε. Ωστόσο και η μείωση του ΕΦΚ είναι μέσα στα μέτρα που επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ειδικά για μία χώρα η οποία έχει δημοσιονομικό πλεόνασμα. Θα πρέπει, όμως, πριν δώσει την έγκρισή της να εξετάσει αναλυτικά τις επιπτώσεις στο έλλειμμα από την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, η οποία επεκτάθηκε πρόσφατα και στην ενέργεια. Το κακό είναι ότι η Ελλάδα χρειάζεται τη θετική απόφαση της Κομισιόν μέχρι και τις 15 Οκτωβρίου, όταν θα αρχίσει να διατίθεται στη λιανική το πετρέλαιο θέρμανσης. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει ακόμη δημοσιονομικό χώρο 200 εκατ. ευρώ, ο οποίος θα πρέπει να μοιραστεί κατά ένα μέρος στην επιδότηση του πετρελαίου κίνησης και κατά ένα άλλο μέρος στο επίδομα θέρμανσης, το οποίο φέτος μπορεί να έχει και μεγαλύτερη περίμετρο δικαιούχων.

Το δίλημμα της Κομισιόν

Η Κομισιόν προβλέπει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα για το σύνολο των 27 κρατών-μελών θα αυξηθεί από 3% του ΑΕΠ σήμερα σε 3,3% του ΑΕΠ το 2027. Αντιστοίχως το χρέος της Ε.Ε. από 90% του ΑΕΠ φέτος θα φτάσει στο 93% του ΑΕΠ τον επόμενο χρόνο. Οι όροι των Βρυξελλών για έκτακτα μέτρα για την κρίση είναι ότι οι όποιες παρεμβάσεις θα πρέπει να είναι έκτακτες και στοχευμένες στην ανακούφιση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και, το κυριότερο, συμβατές με τους δημοσιονομικούς κανόνες. Την τελευταία συνθήκη εκπληρώνουν μόνο πέντε από τις 27 χώρες της Ε.Ε. Οι χώρες με δημοσιονομικό πλεόνασμα είναι η Κύπρος (3,4% του ΑΕΠ), η Δανία (2,9%), η Ιρλανδία (1,8%), η Ελλάδα (1,7%) και η Πορτογαλία (0,7%). Οι χώρες με έλλειμμα πολύ πάνω από 3% του ΑΕΠ, οι οποίες βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, είναι η Ρουμανία (7,9%), η Πολωνία (7,3%), το Βέλγιο (5,2%), η Γαλλία (5,1%), η Ιταλία (3,1%), ενώ Ουγγαρία, Αυστρία, Βουλγαρία, Φινλανδία και Κροατία βρίσκονται λίγο πάνω από το όριο του 3%.

Η Γερμανία βρίσκεται επίσης στο όριο του 3% του ΑΕΠ και θα είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα αν η Ε.Ε. κινήσει διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος το 2026. Τέλος, τα υπόλοιπα 9 μέλη, τα οποία δεν αναφέρονται, έχουν σήμερα ελλείμματα από 1,8% μέχρι και 2,5% του ΑΕΠ και μπορεί εύκολα να ξεπεράσουν το όριο του 3%. Σε επίπεδο χρέους το 93% του ΑΕΠ για τον μέσο όρο της Ε.Ε. μπορεί εύκολα να πλησιάσει το 100% του ΑΕΠ. Σε περιβάλλον υψηλών επιτοκίων αυτό θα πιέσει υπερβολικά το κόστος δανεισμού και τελικά το ίδιο το υπόλοιπο του χρέους για όσες χώρες (πλην Ελλάδας) έχουν χρέος κοντά στο 100% του ΑΕΠ. Αυτό άλλωστε έχει γίνει φανερό με τις μεγάλες διακυμάνσεις στα ευρωπαϊκά ομόλογα, στις οποίες μας έχουν συνηθίσει οι αγορές εδώ και περίπου ένα τρίμηνο, παρά την αντοχή που επιδεικνύει η ανάπτυξη, που διατηρεί θετικό πρόσημο, και τη χαμηλή ανεργία σε όλη την Ε.Ε.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ