Ελλάδα -Βουλγαρία: Συμφωνία για αμοιβαίο επαναπατρισμό κειμηλίων – Τι θα παραδώσουν η μία στην άλλη

Συγκεκριμένα η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα οστά του Τσάρου Σαμουήλ, του «βασιλέα των βασιλέων» της Βουλγαρίας στη Σόφια, που ανακαλύφθηκαν το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στην Πρέσπα και φυλάσσονται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης. Στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια προερχόμενα από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια, το 1917, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τα οποία εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας. Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων θα γίνει στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου, παρουσία των πρωθυπουργών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Rumen Radev.

Οπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση, υπεγράφη «Μνημόνιο Κατανόησης» μεταξύ των υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev, για την αμοιβαία «κατάθεση» των κειμηλίων ιστορικής αξίας για τις δύο χώρες. Πρόκειται για μία «ιστορικής σημασίας συμφωνία» για την οποία το υπουργείο Πολιτισμού εργάστηκε συστηματικά. Η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ανευρέθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου, το 1965, από τον αείμνηστο καθηγητή του ΑΠΘ, Νικόλαο Μουτσόπουλο και που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας (997-1014), μαζί με το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους, εντός της Βασιλικής. Τα εν λόγω λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, στη Θεσσαλονίκη. Η βουλγαρική πλευρά ζητούσε επίμονα την επιστροφή των οστών και της σινδόνης του Σαμουήλ, ιδιαίτερα το 2014, όταν συμπληρώθηκαν 1.000 χρόνια από τον θάνατό του, μετά τη μάχη του Κλειδίου και την ταφή του στην Πρέσπα.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.», η ελληνική πλευρά διεκδικεί την επιστροφή των κειμηλίων που είχαν κλαπεί στη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής από τα μοναστήρια της Εικοσιφοινίσσης και του Τιμίου Προδρόμου εδώ και πέντε δεκαετίες! Συγκεκριμένα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ως πρωθυπουργός, έθεσε το ζήτημα της επιστροφής των ελληνικών κειμηλίων και χειρογράφων στον τότε πρόεδρο του Κρατικού Συμβουλίου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, Τοντόρ Ζίφκοφ, τη δεκαετία του ’70. Οπως αναφέρουν ιστορικά στοιχεία της Μονής Εικοσιφοινίσσης, «στο σκευοφυλάκιο της Μονής ήταν αποθησαυρισμένα πολλά και σημαντικά κειμήλια, ενώ ιδιαίτερα αξιόλογη ήταν η βιβλιοθήκη της, η οποία πριν από την καταστροφή από τους Βούλγαρους το 1917 αριθμούσε 1.300 τόμους βιβλίων, από τα οποία τα 400 ήταν χειρόγραφες μεμβράνες. Τη Μεγάλη Δευτέρα 27 Μαρτίου 1917, ο Βούλγαρος κομιτατζής Πανίτσας άρπαξε τα περισσότερα κειμήλια και τα μετέφερε στη Βουλγαρία, όπου φυλάσσονται μέχρι σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Σόφιας. Μάλιστα, το 1923 ο διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών, καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Γεώργιος Σωτηρίου, μετέβη στη Σόφια, για να ζητήσει την επιστροφή των κλαπέντων αντικειμένων (907 ιερά λατρευτικά αντικείμενα, 430 χειρόγραφους κώδικες, 467 αρχέτυπα), αλλά επεστράφησαν μόνον 7». Από το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου το 1917 έγινε σύληση κειμηλίων από τους Βούλγαρους. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το χρονικό, «εκλάπησαν από τη βιβλιοθήκη της Μονής 313 χειρόγραφα, 100 χειρόγραφα σε μεμβράνη, 200 χειρόγραφα, 4 χρυσόβουλλα βυζαντινών αυτοκρατόρων, 5 πατριαρχικά σιγίλλια και 4 αρχαίοι κώδικες». Στον κατάλογο ελληνικών χειρογράφων της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών καταγράφονται «537 περγαμηνά και χάρτινα χειρόγραφα από τον Τίμιο Πρόδρομο Σερρών και την Εικοσιφοίνισσα».

Κατά διαστήματα έχουν επαναπατριστεί σημαντικά θρησκευτικά κειμήλια από τις πολύπαθες μονές, όπως το 2022 επαναπατρίστηκε από την Ουάσιγκτον το πολύτιμο χειρόγραφο Ευαγγέλιο του 11ου αιώνα που κλάπηκε από την ιστορική Μονή Εικοσιφοινίσσης το 1917 από τους Βούλγαρους κατακτητές. Αυτή τη φορά, ωστόσο, προβλέπεται η απόδοση 48 κειμηλίων, ανάμεσά τους αντικείμενα ιδιαίτερης ιστορικής και θρησκευτικής αξίας. Η συμφωνία βασίζεται στη μέθοδο της αμοιβαίας «κατάθεσης» των κειμηλίων, καθώς με αυτόν τον τρόπο, Ελλάδα και Βουλγαρία, οι δύο πλευρές συμφώνησαν τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επακόλουθη συμφωνία, ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν υπάχθηκαν στην παρούσα! Τα κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026 και στη συνέχεια θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών, Εικοσιφοινίσσης και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, αναλόγως της προελεύσεώς του

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ