Δημογραφικές πιέσεις και αδύναμα οικοσυστήματα καινοτομίας επηρεάζουν τις παράκτιες περιοχές ΕΕ

Ελλείψεις δεξιοτήτων, δυσκολίες πρόσβασης σε χρηματοδότηση, γήρανση του εργατικού δυναμικού και αδύναμα οικοσυστήματα καινοτομίας συγκαταλέγονται στα βασικά εμπόδια για την απασχόληση και την επιχειρηματικότητα σε αναδυόμενους τομείς της γαλάζιας οικονομίας, σύμφωνα με μελέτη που εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (REGI) του Ευρωκοινοβουλίου.

Η μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τρίτη με τίτλο «Revitalising Inclusive Blue Economies», εξετάζει τις μειονεκτούσες και υπό μετάβαση παράκτιες περιοχές, καθώς και τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της ΕΕ, αξιολογώντας παράλληλα τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτική Συνοχής 2021-2027 στηρίζει την αναζωογόνηση της γαλάζιας οικονομίας και διατυπώνοντας κατευθύνσεις για την περίοδο 2028-2034.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τέσσερις αλληλένδετες προκλήσεις επηρεάζουν ιδιαίτερα τις συγκεκριμένες περιοχές. Πιο συγκεκριμένα, η κλιματική αλλαγή και η περιβαλλοντική υποβάθμιση, οι κοινωνικοοικονομικές πιέσεις, η απομακρυσμένη θέση και η νησιωτικότητα, καθώς και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια που συνδέονται με γεωπολιτικές εντάσεις και την αυξανόμενη διασύνδεση θαλάσσιων, ενεργειακών και ψηφιακών υποδομών.

Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι παράκτιες πλημμύρες και η διάβρωση, η υποβάθμιση οικοσυστημάτων και η απώλεια βιοποικιλότητας μπορούν, όπως αναφέρεται, να επηρεάσουν υποδομές, οικισμούς και οικονομικές δραστηριότητες που εξαρτώνται από τα παράκτια οικοσυστήματα.

Παράλληλα, η εξάρτηση ορισμένων παράκτιων οικονομιών από εποχικές δραστηριότητες, η γήρανση και η μείωση του πληθυσμού, οι πιέσεις στη στέγαση και η άνιση πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες περιορίζουν την ανθεκτικότητα των τοπικών αγορών εργασίας και τη δυνατότητα οικονομικής διαφοροποίησης.

Η μελέτη αναφέρει ότι στις παράκτιες περιοχές της ΕΕ ζουν περίπου 95 εκατομμύρια άνθρωποι και αναπτύσσονται δραστηριότητες από την αλιεία, την υδατοκαλλιέργεια και τον τουρισμό έως τις θαλάσσιες μεταφορές και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην απομακρυσμένη θέση και τη νησιωτικότητα. Η εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό αεροπορικών και θαλάσσιων συνδέσεων μπορεί να αυξήσει το κόστος μεταφορών και εφοδιαστικής, να περιορίσει την πρόσβαση σε αγορές και υπηρεσίες και να δυσχεράνει τη συμμετοχή επιχειρήσεων σε δίκτυα καινοτομίας και σε νέες αλυσίδες αξίας της γαλάζιας οικονομίας.

Στους αναδυόμενους κλάδους, όπως η θαλάσσια ανανεώσιμη ενέργεια, η θαλάσσια βιοτεχνολογία, η ρομποτική και οι ψηφιακές θαλάσσιες υπηρεσίες, η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνικών, επιστημονικών, ψηφιακών και «πράσινων» δεξιοτήτων μπορεί να δυσκολεύει την κάλυψη θέσεων εργασίας. Το πρόβλημα είναι εντονότερο σε μικρότερες και απομακρυσμένες αγορές εργασίας.

Η γήρανση του εργατικού δυναμικού καταγράφεται ιδιαίτερα στον τομέα της αλιείας. Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει η μελέτη, η απασχόληση στην αλιεία της ΕΕ μειώθηκε κατά 15% μεταξύ 2017 και 2023 και η πλήρης απασχόληση κατά 25%, ενώ το ποσοστό των αλιέων κάτω των 40 ετών υποχώρησε από 31% σε 26%.

Εμπόδια καταγράφονται και στη μετάβαση καινοτόμων επιχειρήσεων από το στάδιο της έρευνας και της επίδειξης στην εμπορική εφαρμογή και την επέκταση. Υψηλό αρχικό κόστος, τεχνολογική και κανονιστική αβεβαιότητα και περιορισμένη πρόσβαση σε κατάλληλη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση μπορούν να καθυστερήσουν την εμπορική αξιοποίηση νέων λύσεων.

Η μελέτη επισημαίνει επίσης έμφυλες ανισότητες στους περισσότερους κλάδους της γαλάζιας οικονομίας. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν περίπου το 29% του εργατικού δυναμικού και παραμένουν λιγότερο παρούσες σε επιχειρησιακούς, τεχνικούς και διευθυντικούς ρόλους.

Για την περίοδο 2028-2034, η μελέτη προτείνει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας στους αναδυόμενους κλάδους, ενσωμάτωση των «γαλάζιων» δεξιοτήτων και του ωκεάνιου γραμματισμού στις προτεραιότητες της Πολιτικής Συνοχής και αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τους Ωκεανούς ως στρατηγικού σημείου αναφοράς.

Προτείνονται επίσης ενίσχυση των περιφερειακών οικοσυστημάτων καινοτομίας, μεγαλύτερη στήριξη σε γυναίκες και νέους, καλύτερη συλλογή δεδομένων, στενότερος συντονισμός μεταξύ διαφορετικών επιπέδων διακυβέρνησης και προσαρμογή των παρεμβάσεων στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε παράκτιας, νησιωτικής ή εξόχως απόκεντρης περιοχής.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy