Δημήτρης Παλάλας: Ένας παίκτης για όλες τις θέσεις

Ο Δημήτρης Παλάλας έφυγε στα 68 του. Άφησε οκτώ πρωταθλήματα, μια γυναικεία ομάδα που έγινε δυναστεία και μια ερώτηση για το πώς τον θυμόμαστε – Η ιστοσελίδα Triponta.com.cy με τον συνάδελφο Αντώνη Κατσαρό, δημιούργησε το πιο κάτω συγκινητικό αφιέρωμα.

Κάποτε ένα παιδί από τη Λεμεσό πήγε για δοκιμαστικά στην ΑΕΛ. Ποδοσφαιρικά, γιατί εκεί ήταν το όνειρο, εκεί ο κόσμος, εκεί οι φωτογραφίες στις εφημερίδες. Δεν επιλέχθηκε. Έτσι απλά, με την ψυχρότητα που έχουν όλα τα δοκιμαστικά του κόσμου. Όμως αντί να κρεμάσει τα παπούτσια του (πριν καν τα φορέσει), αποφάσισε να αλλάξει γήπεδο. Και άλλαξε ολόκληρη η ζωή του!

Τη Δευτέρα (28/09) το πρωί το Basketball Stories του Μάριου Πολυδώρου έβαλε δίπλα στο όνομά του τη λέξη που κανείς δεν ήθελε να διαβάσει: «Θρήνος». Ο Δημήτρης Παλάλας, γεννημένος στη Λεμεσό στις 26 Απριλίου 1958, δεν είναι πια εδώ. Και η ΑΕΛ, που κάποτε του είπε «όχι» ποδοσφαιρικά, μετρά σήμερα σαν σύλλογος πόσα «ναι» της χάρισε εκείνο το «λάθος»…

Δεκατέσσερις φορές στην κορυφή

Η στατιστική παίζει μικρό ρόλο σε έναν αποχαιρετισμό, αλλά εδώ τα νούμερα λένε κάτι που δεν χωράει σε επίθετα. Ο Παλάλας ανέβηκε στην ανδρική ομάδα τη σεζόν 1973/74, με λίγα λεπτά την πρώτη χρονιά, καθιερώθηκε από την επόμενη και έμεινε μέχρι το 1988. Σε αυτά τα χρόνια η ΑΕΛ κατέκτησε οκτώ πρωταθλήματα, από το 1973/74 μέχρι το 1987/88, και έξι Κύπελλα. Δεκατέσσερις τίτλοι, ακριβώς όσους είχε μετρήσει και ο ίδιος. Κανένας Κύπριος καλαθοσφαιριστής δεν έχει περισσότερα πρωταθλήματα.

Στο NBA ο αντίστοιχος αριθμός έχει όνομα και επώνυμο: Μπιλ Ράσελ, 11 δαχτυλίδια σε 13 σεζόν. Τα δαχτυλίδια του Ράσελ βρίσκονται σε κάθε αλμανάκ, σε κάθε trivia, σε κάθε μετάδοση. Τα οκτώ του Παλάλα χρειάστηκαν έρευνα για να μετρηθούν. Εκεί βρίσκεται η διαφορά, και θα επιστρέψουμε σε αυτήν…

Ένα «Μεγάλο Ψάρι» στο παρκέ του ’79

Το 1979 η Ένωση Αθλητικογράφων Κύπρου τον ανέδειξε κορυφαίο καλαθοσφαιριστή της χρονιάς. Ήταν και πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος. Το κείμενο εκείνης της εποχής, γραμμένο όσο έτρεχε ακόμη στο γήπεδο και όχι σε κάποιο επετειακό αφιέρωμα, ξεχώριζε δύο πράγματα: την ταχύτητα και την ευστοχία. Ένα παιδί είκοσι και κάτι χρονών που περνούσε ανάμεσα στους αμυντικούς σαν μηχανάκι ντελίβερι ανάμεσα σε σταματημένα αυτοκίνητα, και μετά σημάδευε σαν να είχε όλο τον χρόνο του κόσμου.

Ο ίδιος θυμόταν έναν αγώνα με 70 πόντους, χωρίς τρίποντο, αφού δεν υπήρχε ακόμη. Θυμόταν κι ένα παιχνίδι όπου η ΑΕΛ έφτασε τους 220. Φύλλο αγώνα δεν έχουμε, μόνο τη δική του μαρτυρία, και έτσι ακριβώς πρέπει να γράφεται. Όποιος έχει δει το «Μεγάλο Ψάρι» του Τιμ Μπάρτον ξέρει το είδος: ο πατέρας λέει ιστορίες τόσο μεγάλες που ο γιος τις περνά για παραμύθια, ώσπου ανακαλύπτει ότι οι περισσότερες ήταν αλήθεια. Και οι 100 πόντοι του Γουίλτ Τσέμπερλεϊν το 1962, επίσης χωρίς τρίποντο, θα έμοιαζαν με θρύλο της ταβέρνας, αν δεν υπήρχε εκείνη η φωτογραφία με το χαρτάκι που γράφει «100».

Κι εδώ ο Παλάλας έκανε κάτι που οι θρύλοι σπάνια κάνουν: διόρθωσε τον εαυτό του. Το 2022 είχε θυμηθεί ότι πέτυχε το πρώτο τρίποντο στην ιστορία της κυπριακής καλαθόσφαιρας, στον τελικό Κυπέλλου με την ΕΝΑΔ το 1984/85, την πρώτη χρονιά του τριπόντου. Αργότερα το ξεκαθάρισε ο ίδιος: το πρώτο το έβαλε ο Γιώργος Χατζηαθανασίου, το δικό του ήταν το δεύτερο. Σε έναν τόπο όπου οι αναμνήσεις μεγαλώνουν με κάθε κέρασμα, ένας άνθρωπος παρέδωσε με τη θέλησή του ένα ρεκόρ. Αυτό λέει για τον χαρακτήρα του περισσότερα από τους 70 πόντους…

Ο χιαστός που άνοιξε μια άλλη πόρτα

Η καριέρα του τελείωσε νωρίτερα απ’ όσο ήθελε. Ο χιαστός έκανε το φάουλ που κανένας διαιτητής δεν σφυρίζει. Ένα χρόνο μετά το τελευταίο του πρωτάθλημα, το 1989, ίδρυσε μαζί με τον Δώνη Κουνούνη τη γυναικεία ομάδα της ΑΕΛ και έγινε ο πρώτος της προπονητής.

Για να καταλάβει κανείς τι σήμαινε αυτό, πρέπει να θυμηθεί πώς έβλεπε τότε ο περισσότερος κόσμος το γυναικείο μπάσκετ: όπως τη σαλάτα στο κυριακάτικο τραπέζι. Υπήρχε, τη σέρβιραν, αλλά κανείς δεν σηκωνόταν από την καρέκλα για χάρη της. Ένας άνθρωπος με δεκατέσσερις τίτλους στο βιογραφικό διάλεξε να ξεκινήσει από το μηδέν, με μια ομάδα που δεν υπήρχε πριν την ιδρύσει.

Λένε πως μια κοινωνία προκόβει όταν οι μεγάλοι φυτεύουν δέντρα στον ίσκιο των οποίων δεν θα καθίσουν ποτέ. Ο Παλάλας πρόλαβε, ευτυχώς, να καθίσει λίγο στον ίσκιο. Το 1992/93 η γυναικεία ΑΕΛ πήρε το πρώτο πρωτάθλημα και το πρώτο Κύπελλο της ιστορίας της. «Κερδίσαμε και το πρώτο πρωτάθλημα», είχε πει ο ίδιος, και εκείνο το «και» κάνει όλη τη δουλειά. Το δέντρο έγινε δάσος: η γυναικεία ΑΕΛ εξελίχθηκε στην πιο επιτυχημένη ομάδα του γυναικείου μπάσκετ στην Κύπρο. Αργότερα κάθισε και στον πάγκο της ανδρικής ομάδας, κλείνοντας έναν κύκλο που είχε ανοίξει ως έφηβος.

Πάσα το 1989, καλάθι το 2026

Η Κάλια Παπαδοπούλου έχει πει ότι ο πρώτος της προπονητής, στο γυναικείο τμήμα της ΑΕΛ, ήταν ο Δημήτρης Παλάλας. Και ότι από εκείνον κράτησε κυρίως δύο πράγματα, που τη συνόδευσαν σε όλη της την καριέρα: τη δουλειά και την πειθαρχία. Το 2026 η Παπαδοπούλου οδήγησε την ανδρική ΑΕΛ στην κατάκτηση του Κυπέλλου ως προπονήτρια.

Αν κάποιος ψάχνει την πιο μακρινή ασίστ στην ιστορία του κυπριακού μπάσκετ, εδώ είναι: πάσα το 1989, καλάθι 37 χρόνια αργότερα. Κανένα box score δεν την κατέγραψε, αλλά όλοι όσοι ήταν στην κερκίδα εκείνο το βράδυ την είδαν, έστω και χωρίς να το ξέρουν…

Η ίδια γραμμή συνεχίστηκε και στα γραφεία. Διοικητικό συμβούλιο της ΑΕΛ και αντιπρόεδρος της ΚΟΚ ήδη από το 2005. Το 2008 η FIBA τον ανέφερε ως αντιπρόεδρο της ομοσπονδίας, δίπλα στον τότε πρόεδρο Γιώργο Χρυσοστόμου, τη χρονιά που η Εθνική Γυναικών επανήλθε στη δράση. Ο άνθρωπος που είχε στήσει γυναικεία ομάδα από το τίποτα βρέθηκε, είκοσι χρόνια μετά, στη διοίκηση που ξανάβαζε τη γυναικεία Εθνική στο παρκέ. Παίκτης, προπονητής, θεμελιωτής, παράγοντας. Στην Κύπρο οι περισσότεροι προλαβαίνουν έναν ή δύο από αυτούς τους ρόλους. Εκείνος τους έπαιξε όλους, σαν point forward που φέρνει την μπάλα, μαρκάρει τον σέντερ και στο τάιμ-άουτ δίνει τις οδηγίες.

Ένα όνομα χαραγμένο σε τρόπαιο

Υπάρχει και ένα κεφάλαιο που δεν χωρά σε στατιστική. Ο γιος του, ο Μάριος Παλάλας, έπαιζε κι εκείνος μπάσκετ στην ΑΕΛ. Μετά την απώλειά του, ο Δημήτρης είχε πει ότι έπαψε να νιώθει την καλαθόσφαιρα με τον ίδιο τρόπο, παρότι δεν σταμάτησε να την παρακολουθεί.

Το τρόπαιο του Σούπερ Καπ αφιερώθηκε στη μνήμη του Μάριου και το απένειμε ο ίδιος ο πατέρας του. Το όνομα του Μάριου φέρει και το βραβείο της ΚΟΚ για τον κορυφαίο έφηβο καλαθοσφαιριστή. Δύσκολα φαντάζεται κανείς μεγαλύτερο βάρος από το να δίνεις με τα χέρια σου ένα τρόπαιο με το όνομα του παιδιού σου στα παιδιά των άλλων, και να μένεις όρθιος. Το Σούπερ Καπ της νέας σεζόν έρχεται και η ΑΕΛ θα είναι εκεί ως κυπελλούχος…

Τα λόγια πετούν, τα φύλλα αγώνα χάνονται

Και εδώ επιστρέφουμε στον Ράσελ. Για τον κορυφαίο παίκτη της Κύπρου το 1979 δεν έχουμε αξιόπιστη καταγραφή των συμμετοχών και των πόντων του με την Εθνική. Για τη χρονιά που ξεκίνησε στην ΑΕΛ, οι πηγές λένε άλλοι 1970 και άλλοι 1972. Τους 70 πόντους τους ξέρουμε μόνο επειδή τους θυμόταν ο ίδιος. Όταν λείπουν τέτοια στοιχεία για άνθρωπο αυτού του μεγέθους, το πρόβλημα δεν είναι του Παλάλα. Είναι δικό μας.

Το 2013 είχε γράψει ότι «κάποιοι δεν σέβονται την ιστορία της ΑΕΛ». Μιλούσε για τον σύλλογό του, αλλά η φράση χωράει ολόκληρο το κυπριακό μπάσκετ. Ό,τι ξέρουμε για τη γενιά του ’70 και του ’80 το χρωστάμε σε λίγους πεισματάρηδες χρονικογράφους, σε παλιές συνεντεύξεις και σε ανθρώπους σαν τον Πολυδώρου, που κρατούν αρχείο σαν να κρατούν το κλειδί του σπιτιού.

Η πρόταση είναι απλή και κοστίζει λιγότερο από ένα ξενοδοχείο για ξένο παίκτη. Η ΚΟΚ και οι ιστορικοί σύλλογοι να αναθέσουν σε συγκεκριμένο άνθρωπο, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, την καταγραφή της γενιάς εκείνης: βιντεοσκοπημένες συνεντεύξεις, ψηφιοποίηση όσων φύλλων αγώνα σώζονται, ένας επίσημος πίνακας τίτλων και διακρίσεων που θα βρίσκει ο καθένας με δύο κλικ. Όσο οι μάρτυρες είναι ακόμη εδώ. Γιατί η μνήμη δεν περιμένει να συνεδριάσει η επιτροπή…

Από ένα «όχι», δεκατέσσερα «ναι»

Αυτές τις μέρες ξεκινούν οι προπονήσεις στις ακαδημίες σε όλο το νησί. Όσοι στεκόμαστε σε πάγκους μικρών ηλικιών το ξέρουμε: κάθε χρόνο έρχεται κι ένα παιδί που το έκοψαν από κάπου αλλού, με το κεφάλι λίγο σκυμμένο και τα παπούτσια λίγο καινούργια.

Την επόμενη φορά που θα μπει ένα τέτοιο παιδί στο γήπεδο, ας του πει κάποιος την ιστορία του Δημήτρη Παλάλα. Του αγοριού που η ΑΕΛ δεν ήθελε για το ποδόσφαιρο και που της χάρισε οκτώ πρωταθλήματα, έξι Κύπελλα, μια γυναικεία ομάδα που έγινε δυναστεία και μια «μαθήτρια» που σήκωσε Κύπελλο με τους άνδρες.

Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά του και σε όλη την οικογένεια της ΑΕΛ. Καλό ταξίδι, κύριε Παλάλα. Κάποια «όχι» είναι απλώς η πρώτη ασίστ…

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΛΑΛΑΣ

Πηγή – Supersport104

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ