Δεν αποτέλεσε αντικείμενο ελέγχου το crowdfunding Χριστοδουλίδη, μόνο του Δρουσιώτη

      
Δύο διαδικτυακές εκστρατείες οικονομικής ενίσχυσης, δύο εκκλήσεις προς τους πολίτες να βάλουν το χέρι στην τσέπη, αλλά διαφορετική αντιμετώπιση από τις αρμόδιες Αρχές. Η μία αφορούσε τον Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2023 ζητούσε οικονομική στήριξη από το κοινό για τη διεκδίκηση της Προεδρίας. Η δεύτερη τον δημοσιογράφο Μακάριο Δρουσιώτη, ο οποίος ζήτησε χρήματα για να καλύψει τα έξοδα της νομικής του υπεράσπισης.
Στην πρώτη περίπτωση, όπως προκύπτει πλέον από επίσημη απάντηση του Υπουργού Εσωτερικών Κωνσταντίνου Ιωάννου, η διαδικτυακή μέθοδος οικονομικής ενίσχυσης της προεκλογικής εκστρατείας Χριστοδουλίδη «δεν αποτέλεσε αντικείμενο ελέγχου» δυνάμει του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου.
Στην περίπτωση Δρουσιώτη, αντιθέτως, το Υπουργείο Εσωτερικών έδωσε οδηγίες ώστε το ζήτημα να παραπεμφθεί στην Αστυνομία, προκειμένου να διερευνηθεί κατά πόσο προέκυπτε παραβίαση της νομοθεσίας περί εράνων.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον τώρα που ο ίδιος ο ΥΠΕΣ ξεκαθαρίζει ότι το βασικό κριτήριο δεν είναι εάν η συγκέντρωση χρημάτων γίνεται διαδικτυακά ή χαρακτηρίζεται ως «crowdfunding», αλλά ο σκοπός για τον οποίο ζητούνται τα χρήματα.
Κατά την προεκλογική περίοδο για τις Προεδρικές Εκλογές του 2023, η εκστρατεία του Νίκου Χριστοδουλίδη είχε χρησιμοποιήσει διαδικτυακή μέθοδο οικονομικής ενίσχυσης, καλώντας πολίτες να συνεισφέρουν οικονομικά στην προσπάθειά του.
Για τη συγκεκριμένη διαδικασία τέθηκε κοινοβουλευτικό ερώτημα από τον βουλευτή του ΑΚΕΛ Κωνσταντίνο Κωνσταντίνου.
Η απάντηση του Υπουργού Εσωτερικών είναι σαφής:
«Η συγκεκριμένη μέθοδος οικονομικής ενίσχυσης δεν αποτέλεσε αντικείμενο ελέγχου δυνάμει του περί Διενέργειας Εράνων Νόμου».
Η εξήγηση που δίνει ο Κωνσταντίνος Ιωάννου είναι ότι η οικονομική ενίσχυση μιας προεκλογικής εκστρατείας δεν περιλαμβάνεται στους σκοπούς που ο συγκεκριμένος Νόμος χαρακτηρίζει ως «έρανο».
Ως εκ τούτου, όπως αναφέρει, «δεν συνιστά “έρανο” κατά την έννοια του συγκεκριμένου Νόμου».
Η αντιμετώπιση ήταν διαφορετική όταν ο Μακάριος Δρουσιώτης απευθύνθηκε επίσης στο κοινό ζητώντας οικονομική βοήθεια.
Ο δημοσιογράφος είχε δημιουργήσει διαδικτυακή εκστρατεία για την κάλυψη των εξόδων της νομικής του υπεράσπισης.
Μόλις η εκστρατεία έγινε γνωστή, το Υπουργείο Εσωτερικών έδωσε οδηγίες για αποστολή επιστολής στην Αστυνομία, ώστε να διερευνηθεί κατά πόσο παραβιάζεται ο περί Διενέργειας Εράνων Νόμος.
Η επιστολή έφτασε τελικά στην Αστυνομία στις 12 Αυγούστου, με αίτημα να διερευνηθεί κατά πόσο προκύπτουν οποιαδήποτε αδικήματα από την οικονομική εκστρατεία του δημοσιογράφου.
Η υπόθεση προχώρησε μάλιστα περαιτέρω, καθώς η Αστυνομία ζήτησε στη συνέχεια νομική καθοδήγηση για το κατά πόσο η συγκεκριμένη εκστρατεία εμπίπτει στη νομοθεσία.
Εδώ βρίσκεται και το σημείο που δημιουργεί τα περισσότερα ερωτήματα.
Η σημερινή θέση του Υπουργείου Εσωτερικών είναι ότι οι εκστρατείες crowdfunding που δεν αφορούν τους συγκεκριμένους σκοπούς που απαριθμεί ο περί Εράνων Νόμος δεν ρυθμίζονται από αυτόν.
Ο Νόμος αφορά εκκλήσεις για χρήματα για συγκεκριμένους σκοπούς, όπως φιλανθρωπικούς, αγαθοεργούς, θρησκευτικούς, περιβαλλοντικούς ή φιλοζωικούς σκοπούς και την ανέγερση μνημείων.
Η οικονομική ενίσχυση της προεκλογικής εκστρατείας Χριστοδουλίδη δεν εμπίπτει σε αυτούς τους σκοπούς.
Όμως ούτε η συγκέντρωση χρημάτων του Δρουσιώτη για τα προσωπικά δικαστικά του έξοδα φαίνεται, με βάση την ίδια ερμηνεία που παρουσιάζεται σήμερα, να αποτελεί από μόνη της έναν από αυτούς τους σκοπούς.
Άλλωστε, ήδη από τον Αύγουστο νομικοί είχαν δημοσίως αμφισβητήσει κατά πόσο η εκστρατεία Δρουσιώτη μπορούσε καν να υπαχθεί στον περί Εράνων Νόμο.
Το ζήτημα, συνεπώς, δεν είναι ότι οι δύο περιπτώσεις είναι νομικά ταυτόσημες. Δεν είναι.
Η προεκλογική χρηματοδότηση διέπεται από ειδική εκλογική νομοθεσία, ενώ η συγκέντρωση χρημάτων για προσωπικά δικαστικά έξοδα αποτελεί διαφορετική περίπτωση.
Το πολιτικό και διοικητικό ερώτημα όμως παραμένει:
Γιατί στην περίπτωση της προεκλογικής εκστρατείας Χριστοδουλίδη κρίθηκε εξαρχής ότι ο περί Εράνων Νόμος δεν είχε εφαρμογή, ενώ στην περίπτωση Δρουσιώτη χρειάστηκε παραπομπή στην Αστυνομία για να διερευνηθεί ακριβώς κατά πόσο είχε εφαρμογή;
Ιδιαίτερα από τη στιγμή που το ίδιο το Υπουργείο Εσωτερικών εξηγεί πλέον ότι το γεγονός πως κάποιος συγκεντρώνει χρήματα μέσω διαδικτύου δεν αποτελεί από μόνο του λόγο εφαρμογής της νομοθεσίας περί εράνων.
Ο Κωνσταντίνος Ιωάννου επιχειρεί να δώσει απάντηση, σημειώνοντας ότι κάθε περίπτωση κρίνεται με βάση τα ιδιαίτερα πραγματικά και νομικά δεδομένα της.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εξετάζονται ο δηλωμένος και ο πραγματικός σκοπός της συλλογής, η ταυτότητα του διοργανωτή, ο πραγματικός δικαιούχος των χρημάτων, η ακρίβεια όσων παρουσιάζονται στο κοινό και η ύπαρξη άδειας όπου αυτή απαιτείται.
Εξετάζονται επίσης τυχόν ενδείξεις απάτης, παραπλάνησης, ιδιοποίησης χρημάτων ή άλλου ποινικού αδικήματος.
Για την προεκλογική εκστρατεία, από την άλλη, ισχύει διαφορετικό νομοθετικό πλαίσιο.
Η αναφορά ότι το crowdfunding Χριστοδουλίδη «δεν αποτέλεσε αντικείμενο ελέγχου» δεν σημαίνει ότι οι προεκλογικές εισφορές βρίσκονταν εκτός οποιουδήποτε συστήματος ελέγχου.
Ο ΥΠΕΣ αναφέρει ότι τα έσοδα και οι δαπάνες των υποψηφίων για την Προεδρία διέπονται από την εκλογική νομοθεσία.
Στην έκθεση του εκλογικού αντιπροσώπου καταγράφονται, μεταξύ άλλων, τα χρηματικά ποσά, οι χορηγίες και οι εισφορές που λαμβάνει ο υποψήφιος και η έκθεση υπόκειται σε έλεγχο από τον Γενικό Ελεγκτή.
Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το ερώτημα που προκύπτει από τη σύγκριση των δύο υποθέσεων: γιατί η μία διαδικτυακή έκκληση για χρήματα δεν χρειάστηκε καν να εξεταστεί υπό τον Νόμο περί Εράνων, ενώ η άλλη έφτασε μέχρι την Αστυνομία;
Το Υπουργείο Εσωτερικών διευκρινίζει σήμερα ότι η λέξη «crowdfunding» δεν καθορίζει το νομικό καθεστώς μιας εκστρατείας.
Καθοριστικός είναι ο σκοπός.
Αυτό ακριβώς, όμως, ενισχύει το ερώτημα για την αρχική αντιμετώπιση της υπόθεσης Δρουσιώτη, αφού νομικοί είχαν επισημάνει εξαρχής ότι η κάλυψη προσωπικών δικαστικών εξόδων δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται στους σκοπούς που απαριθμεί ο περί Εράνων Νόμος.
Η τελική απάντηση του ΥΠΕΣ μπορεί να εξηγεί τη νομική διάκριση μεταξύ των δύο μορφών χρηματοδότησης.
Δεν εξαφανίζει, όμως, το ερώτημα για τη διαφορετική διοικητική διαδρομή που ακολουθήθηκε: στη μία περίπτωση δεν υπήρξε έλεγχος βάσει του Νόμου περί Εράνων και στην άλλη ζητήθηκε από την Αστυνομία να διερευνήσει κατά πόσο ο ίδιος Νόμος είχε παραβιαστεί.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ