Γιατί είναι τόσο ακριβά τα καύσιμα;

Ντίνα Χαριτάτου

Στην Ελλάδα λειτουργούν τέσσερα διυλιστήρια δύο μεγάλων ομίλων, HELLENiQ ENERGY (πρώην ΕΛΠΕ) και Motor Oil, που πραγματοποιούν μεγάλο όγκο εξαγωγών. Ωστόσο, η τιμή των καυσίμων παραμένει από τις υψηλότερες της Ευρώπης. Οι υψηλότατοι φόροι, η αυξανόμενη κερδοφορία και η ανελαστική ζήτηση λόγω πολύχρονου «σαμποτάζ» στα τρένα, σε συνθήκες πολεμικών συγκρούσεων, αποτελούν βασικές αιτίες.

Ακριβές μεταφορές χωρίς τρένα

Δύο ολόκληροι μήνες κατά τους οποίους οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ κίνησης βρίσκονται πάνω από τα δύο ευρώ το λίτρο συμπληρώνονται αυτό το Σαββατοκύριακο. Ήταν Δευτέρα 17 Αυγούστου όταν το «2» μπήκε μπροστά από την τιμή της βενζίνης, για να ακολουθήσει την επόμενη ημέρα και το ντίζελ, χωρίς έκτοτε να ξαναβγεί. Πλησιάζοντας πλέον στα τέλη Οκτώβρη οι τιμές των καυσίμων κίνησης κινούνται σταθερά γύρω από τα 2,2 ευρώ το λίτρο, με την κατάσταση να είναι χειρότερη ακριβώς στις περιοχές που το ΙΧ αποτελεί περισσότερο ανελαστικό έξοδο μετακίνησης – όπως στις Κυκλάδες, που η μέση τιμή της αμόλυβδης έχει εκτοξευθεί στα 2,433 ευρώ το λίτρο.

Σε μια χώρα χωρίς επί της ουσίας εμπορευματικό (όπως και επιβατικό) σιδηρόδρομο, η τιμή του ντίζελ μετακυλίεται στις τιμές των προϊόντων μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας, αφού ντίζελ καίνε τα φορτηγά που μεταφέρουν τα εσπεριδοειδή της Πελοποννήσου, τα εμπορευματοκιβώτια του Πειραιά, τα γαλακτοκομικά των Ιωαννίνων, τα σιτηρά της Θεσσαλίας, τα καπνά της Ξάνθης. Ήδη, τροφοδοτούμενος από την ενέργεια και τα κόστη μεταφοράς, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε τον Σεπτέμβριο στο 5,1% σε ετήσια βάση, έναντι 3,8% στην Ευρωζώνη.

Την ίδια ώρα, οι δύο διυλιστικοί όμιλοι της χώρας (HELLENiQ ENERGY και Motor Oil) κατέγραψαν το α΄ εξάμηνο του 2026 αθροιστικά καθαρά κέρδη ύψους 1,54 δισ. ευρώ. Κάτι πάει πολύ λάθος. Αλλά τι;

Κέρδη, πόλεμος, φόροι, ζήτηση

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά στην εξής αντίφαση: Διαθέτει τέσσερα σύγχρονα διυλιστήρια, τρία της HELLENiQ ENERGY (πρώην ΕΛΠΕ) και ένα της Motor Oil (με τους δύο νεκρούς εργάτες από την έκρηξη της προηγούμενης Παρασκευής), με συνολική δυνατότητα διύλισης περίπου 560.000 βαρελιών ημερησίως. Και οι δύο όμιλοι είναι ισχυρά εξαγωγικοί, τροφοδοτώντας αγορές από τα Βαλκάνια μέχρι τη Βόρεια Αφρική και την υπόλοιπη Ευρώπη. Και όμως, η τελική τιμή της βενζίνης παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη. Σε μεγάλο βαθμό, λόγω τριών παραγόντων.

1. Η φορολογία. Η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της ΕΕ όσον αφορά τη φορολογική επιβάρυνση της βενζίνης, με τον πέμπτο υψηλότερο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ), στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 570 ευρώ. Σε αυτόν προστίθεται ο ΦΠΑ 24%, επίσης από τους υψηλότερους στην ΕΕ, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 21,9%. Μάλιστα, ο ΦΠΑ επιβάλλεται και πάνω στον ίδιο τον ΕΦΚ, δημιουργώντας μια διπλή φορολογική επιβάρυνση.Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται ανάγλυφα στα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης, της 9ης Οκτωβρίου:

2. Η αγορά. Οι δύο όμιλοι διύλισης εξασφαλίζουν μεν επάρκεια καυσίμων, ωστόσο, δεδομένου ότι λειτουργούν σε μια διεθνοποιημένη αγορά, οι τιμές των προϊόντων τους διαμορφώνονται με βάση διεθνείς δείκτες αναφοράς. Οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν τις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης σε ευρύτερο περιφερειακό επίπεδο, με αποτέλεσμα οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων να κινούνται με σχετική αυτονομία από την τιμή του αργού (που επίσης έχει απογειωθεί). Την τρέχουσα περίοδο μάλιστα, λόγω Ορμούζ και επιθέσεων με drones στα ρωσικά διυλιστήρια, έχει περιοριστεί δραστικά η παγκόσμια προσφορά διυλισμένων προϊόντων – κυρίως ντίζελ – από τη Ρωσία και τις χώρες του Κόλπου, επιτείνοντας τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.

3. Η ανελαστική ζήτηση. Η διάλυση του σιδηροδρόμου, ελέω ιδιωτικοποίησης, και οι ανεπαρκείς έως ανύπαρκτες, στην περιφέρεια, τοπικές συγκοινωνίες, καθιστούν την οδική μετακίνηση με κινητήρες εσωτερικής καύσης σχεδόν μονόδρομο στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Αν σε αυτό προσθέσει κανείς τα ναυτιλιακά καύσιμα – επίσης ανελαστική ανάγκη για μια νησιωτική χώρα – προκύπτει το πλήρες τοπίο της εξάρτησης από το ακριβό, ασταθές, ρυπογόνο αλλά άκρως κερδοφόρο για κράτος και κεφάλαιο πετρέλαιο και τα παράγωγά του.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε 17-18 Οκτωβρίου

Πηγή – Prin

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy