Βαν Γκογκ: Γιατί υπέγραφε μόνο με το μικρό του όνομα -Πώς άλλαζε η υπογραφή του ζωγράφου ανάλογα με τη διάθεσή του

Το βασικό συμπέρασμα της πρώτης συστηματικής μελέτης για την υπογραφή του ζωγράφου, που δημοσίευσε πρόσφατα το Μουσείο Βαν Γκογκ του Άμστερνταμ.

«Vincent». Έτσι υπέγραφε ο Βαν Γκογκ τα έργα του, μόνο με το μικρό του όνομα. Ο διάσημος Ολλανδός ζωγράφος όμως δεν το έκανε πάντα. Το όνομά του εμφανίζεται μόλις σε 133 από τους 840 γνωστούς πίνακές του, περίπου στο 15% του έργου που δημιούργησε σε μια επαγγελματική πορεία 10 ετών. Πίσω από αυτή την επιλογή κρύβονται η ψυχική του υγεία και η αυστηρή αυτοκριτική του.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της πρώτης συστηματικής μελέτης για την υπογραφή του ζωγράφου, που δημοσίευσε πρόσφατα το Μουσείο Βαν Γκογκ του Άμστερνταμ. Η ερευνήτρια Τζούλια Ένγκελμαγερ εξετάζει πώς συνδέεται η απόφαση να υπογράψει ή όχι με τις διαφορετικές φάσεις της ζωής του.

«Στην ουσία δεν είμαι Βαν Γκογκ»

Είναι αλήθεια ότι, εκτός Ολλανδίας, το επώνυμο «Βαν Γκογκ» είναι δύσκολο να προφερθεί σωστά, οπότε το «Vincent» ήταν και ένας άμεσος, ξεχωριστός τρόπος να υπογράφει. Ο ίδιος όμως εξηγεί και άλλους λόγους στις επιστολές προς τον αδελφό του, Τεό, έμπορο έργων τέχνης. Σε ένα γράμμα του Δεκεμβρίου 1883 σημειώνει ότι νιώθει «αρκετά διαφορετικός» από τα άλλα μέλη της οικογένειάς του. «Στην ουσία», γράφει, «δεν είμαι Βαν Γκογκ», εννοώντας ότι δεν ταυτιζόταν με τις παραδοσιακές ιδέες της οικογένειας.

Έβαλε το όνομά του σε πίνακα για πρώτη φορά το 1884, παρότι ζωγράφιζε ήδη αρκετά χρόνια. Ένιωθε ότι ακόμη μάθαινε την τέχνη του και χαρακτήριζε μέρος της δουλειάς του ως «μελέτες».

Σε όλη τη σύντομη αλλά ιλιγγιώδη καριέρα του, που τοποθετείται περίπου από το 1880 ως τον θάνατό του, το 1890, εκμυστηρευόταν στον Τεό σκέψεις για την πρακτική του, για την ποιότητα των έργων του και αποκάλυπτε μια εξαιρετικά αυτοκριτική φύση.

«Στην περίοδο της Ολλανδίας, από το 1880 ως το 1885, υπέγραφε πολύ σπάνια. Όταν μετακόμισε στο Παρίσι, από το 1886 ως το 1888, επηρεασμένος από τους συναδέλφους του, ήλπιζε να πουλήσει περισσότερα και ίσως υπέγραφε συχνότερα», εξηγεί η Ένγκελμαγερ σε τηλεφωνική συνέντευξη στην «El País». «Με βάση τα δεδομένα, φαίνεται να υπάρχει σχέση ανάμεσα στην ευεξία του και στη συχνότητα της υπογραφής, γιατί το όνομά του εμφανίζεται πιο συχνά στις περιόδους του Παρισιού και της Αρλ». Ήταν μια περίοδος ελπίδας, με επιθυμία να εκθέσει και να πουλήσει.

Η ψυχική του υγεία επιδεινώθηκε λίγο μετά την αναχώρησή του από το Παρίσι για τη Νότια Γαλλία. Εγκαταστάθηκε πρώτα στην Αρλ, όπου προσπάθησε να δημιουργήσει μια κοινότητα καλλιτεχνών με τον Πολ Γκογκέν. Ήταν μια πολύ παραγωγική περίοδος, κατά την οποία ζωγράφισε, μεταξύ άλλων, το «Νυχτερινό καφέ» και τα «Ηλιοτρόπια». Πέρασε όμως και μεγάλη συναισθηματική αναταραχή: το καλλιτεχνικό εγχείρημα απέτυχε και κατέληξε να κόψει το αυτί του.

Στη συνέχεια μετακόμισε στο Σεν Ρεμί ντε Προβάνς, περίπου 24 χιλιόμετρα μακριά, όπου πέρασε έναν χρόνο σε ψυχιατρείο. «Εκεί η ψυχική του υγεία χειροτέρεψε. Αυτό πρέπει να επηρέασε την αυτοεκτίμησή του και να τον έκανε δυσαρεστημένο με τη δουλειά του. Παρότι ζωγράφισε 151 έργα, υπέγραψε ελάχιστα», επισημαίνει η ερευνήτρια. Ένα από τα ανυπόγραφα ήταν η «Έναστρη νύχτα» του 1889, και ήταν ακριβώς αυτός ο πίνακας που την ώθησε να αναλύσει και να καταγράψει την υπογραφή του ζωγράφου.

Το 1890 ο Βαν Γκογκ ταξίδεψε πάνω από 640 χιλιόμετρα βόρεια, στο Οβέρ σιρ Ουάζ, στα περίχωρα του Παρισιού. Ο Τεό πίστευε ότι θα του έκανε καλό να βρίσκεται υπό την επίβλεψη του γιατρού Πολ Γκασέ, ειδικού στις νευρικές διαταραχές και προστάτη των ιμπρεσιονιστών.

Ο Βίνσεντ δούλεψε για περίπου 70 μέρες, «αλλά υπέγραψε μόνο δύο έργα, και πρέπει να πούμε ότι, για άλλη μια φορά, η ψυχική του υγεία και η έλλειψη αυτοπεποίθησης έπαιξαν ρόλο», συνεχίζει η Ένγκελμαγερ. Τους τελευταίους μήνες της ζωής του υπέγραψε μόνο το «Πορτρέτο της Αντελίν Ραβού», της κόρης του ιδιοκτήτη του πανδοχείου όπου έμενε.

Σε ένα άλλο έργο, τον «Κήπο του Ντομπινί», έγραψε τον τίτλο σαν για να διευκρινίσει ότι δεν επρόκειτο για οποιονδήποτε κήπο, αλλά για εκείνον ενός σημαντικού ζωγράφου, του Σαρλ Φρανσουά Ντομπινί. Υπέγραφε επίσης έργα που χάριζε ή αντάλλασσε με άλλους ζωγράφους. Η μελέτη καταλήγει ότι πιθανότατα έβαζε το όνομά του όταν ένιωθε ιδιαίτερα περήφανος για ένα έργο που ήθελε να εκθέσει.

Το όνομα «Vincent» εμφανίζεται σε διάφορα χρώματα και σημεία, συχνότερα όμως με κόκκινο, ανοιχτό ή σκούρο. Στους «Βρωμοφάγους», το έργο του 1885 που ο ίδιος θεωρούσε το πρώτο του αριστούργημα, η υπογραφή, που δεν είναι κόκκινη, είναι ενσωματωμένη στην πλάτη μιας καρέκλας στα αριστερά του πίνακα και σήμερα είναι σχεδόν αόρατη. Σε άλλα έργα χρησιμοποίησε το όνομά του ως υφολογικό στοιχείο. Αυτό συμβαίνει εντυπωσιακά στο «Θαλασσινό τοπίο κοντά στο Σεντ Μαρί ντε λα Μερ», του 1888, ένα λάδι ζωγραφισμένο στο ύπαιθρο.

Υπέγραφε όταν ήταν ευτυχισμένος

Σύμφωνα με τα αρχεία του μουσείου, ο ζωγράφος δεν ήταν εντελώς ικανοποιημένος με τον συνδυασμό των χρωμάτων και έγραψε στον Τεό ότι έβαλε στην κάτω αριστερή γωνία «μια πολύ προκλητική κόκκινη υπογραφή», γιατί ήθελε μια κόκκινη νότα μέσα στο πράσινο. Στα «Ηλιοτρόπια», μια σειρά πέντε εκδοχών από το 1888 ως το 1889, το όνομα ακολουθεί την καμπύλη του βάζου, σε κόκκινο ή μπλε. Τα λουλούδια, που δεν άρεσαν στους συναδέλφους του για την τραχιά τους όψη, ήταν όχημα πειραματισμού με το χρώμα, ιδίως το κίτρινο.

Το ζήτημα της υπογραφής έχει και πρακτική σημασία για την πιστοποίηση έργων. «Ο Βαν Γκογκ πέθανε πολύ νέος και, αφού δεν κατάφερε να πουλήσει τη δουλειά του, οι περισσότεροι πίνακές του έμειναν στην οικογενειακή συλλογή» λέει ο Τέιο Μέεντεντορπ, ανώτερος ερευνητής του μουσείου. Από εκεί, ορισμένοι πουλήθηκαν από τη Γιοχάνα Μπόνγκερ, τη χήρα του Τεό.

Το μουσείο λαμβάνει κατά διαστήματα υποτιθέμενα άγνωστα έργα του, και οι ειδικοί τα αναλύουν για να κρίνουν την πατρότητά τους. «Επειδή είναι γνωστό ότι δεν υπέγραφε συχνά, κάνουμε περισσότερες ερωτήσεις όταν εμφανίζεται το όνομά του, παρά όταν λείπει», εξηγεί. «Ο Βαν Γκογκ μερικές φορές εξέθετε πίνακες που δεν είχε υπογράψει, και είναι πιθανό να μην εκτιμούσε έργα που σήμερα θεωρούμε αριστουργήματα», σημειώνει η Ένγκελμαγερ.

Πηγή – iefimerida

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy