Βαλτινός στον ΕΤ: «Θα ήθελα να μπορώ να είμαι στο θέατρο μέχρι το τέλος μου»

Είναι γεγονός ότι αφήνει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του σε ό,τι κάνει. Φέτος επιστρέφει δυναμικά σε μια μεγάλη του θεατρική επιτυχία, την παράσταση «Κάθε Τρίτη με τον Μόρι» που ανεβαίνει από τις 9 Οκτωβρίου κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή στο θέατρο Ιλίσια. Συνεχή sold out, ούτε μια άδεια θέση, σε μια παράσταση που σκηνοθέτησε ο ίδιος, και έναν ρόλο, τον εμβληματικό καθηγητή Μόρι Σβαρτς, για την ερμηνεία του οποίου, τιμήθηκε το 2019, με το βραβείο Αθηνοράματος. Στο πλευρό του, ο Γιάννης Σαρακατσάνης υποδύεται τον  πρώην μαθητή του, δίνοντας του την ευκαιρία να μας προσφέρει πολύτιμα μαθήματα ζωής, σε μια συγκινητική παράσταση που μας βοηθάει να  γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι, κάτι που είναι ζητούμενο για τον Γρηγόρη Βαλτινό:

«Για ποιον άλλο λόγο να κανείς θέατρο και τέχνη γενικότερα;» λέει ο ίδιος. «Τέχνη σημαίνει σχολιασμός και το θέατρο είναι από τις πιο ανθρωποκεντρικές τέχνες. Μία λοξή ματιά στη ζωή. Μια ευκαιρία να ξεσκεπάσουμε την κοινωνική υποκρισία, τα κατά συνθήκην ψεύδη, που λέμε στον εαυτό μας ή στους γύρω μας. Η τέχνη και ειδικά το θέατρο, που συγκεντρώνει και όλες τις άλλες τέχνες, είναι ένα υπέροχο καταφύγιο να πούμε αυτά που δεν μπορούμε να πούμε στη ζωή μας. Αυτά που ντρεπόμαστε, που φοβόμαστε, που νιώθουμε ότι θα μας εκθέσουν και θα μας πληγώσουν.»

Για το πως τον επηρέασε το θέατρο: «Κάνω σχεδόν πενήντα χρόνια θέατρο. Το θέατρο με μόρφωσε και με διαμόρφωσε. Πιστεύω ότι εάν δεν είχα ασχοληθεί με το θέατρο, δεν θα ήμουν αυτός που είμαι σε προσωπικό επίπεδο και σε επίπεδο χάραξης χαρακτήρα. Το θέατρο με ανάγκασε να σκύψω μέσα μου, να δω τις αλήθειες μου, να παρατηρήσω τις αλήθειες των άλλων ανθρώπων με βάση πάντα το ένστικτό μου και αυτό που μαζεύω από τη ζωή, από τα διαβάσματα, από την ψυχολογία. Ο ηθοποιός πρέπει να διαβάζει ψυχολογία γιατί το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι η ανάλυση του ήρωα που παίζουμε, τον οποίο προσπαθούμε να κατανοήσουμε, να αγαπήσουμε όσο αρνητικός κι αν είναι.»

Για τον Μόρι, τον ήρωα που παίζει φέτος: «Ο Μόρι συγκεντρώνει όλα αυτά που ήθελα να μαζέψω από το θέατρο, φράσεις, λέξεις από κάθε ήρωα, καταστάσεις, και αισθήματα. Με τον Μόρι έχω κάνει σούμα. Είναι σαν ένα βιβλίο το οποίο περιέχει όλα αυτά που ήθελα να μαζέψω στη ζωή μου, γιατί ο Μόρι λέει πολλές φράσεις ζωής. Με δέκα τέτοιες γερές φράσεις, κανόνες, αποφθέγματα, συμπεράσματα για τη ζωή, πιστεύω ότι μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι.»

Αγαπημένη φράση από τον Μόρι: «Είναι πολλές… Δεν υπάρχει σκοπός όταν αγαπάς. Το να αγαπάς είναι ο σκοπός. Δεν εννοώ βέβαια την ερωτική αγάπη. Εννοώ την αγάπη στο σωστό, την αγάπη στο αίσθημα, την αγάπη στη σωστή κατεύθυνση στον άνθρωπο, στα πράγματα…»

Ο Μόρι λέει ότι η «αγάπη επιστρέφεται». Ισχύει; «Πιστεύω ότι επιστρέφεται. Όχι με τη ρομαντική έννοια, ούτε με την ερωτική, αλλά η αγάπη για τη ζωή, για το καλό, για την πρόοδο, για τον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου και που έχει ανάγκη. Η αγάπη ακόμα και για έναν αρνητικό και κακό χαρακτήρα, ένα χάδι, μια αγκαλιά, μια καλή κουβέντα, ένα καλό παράδειγμα, μπορεί να αλλάξει τον άλλον, να τον λυγίσει, να τον συγκινήσει. Αν δεν πιάσει, τι να κάνουμε… Υπάρχουν και ατυχήματα.»

Για τις τοξικές αγάπες που στην πορεία μπορεί να φθάσουν και στον φόνο: «Ναι, συμβαίνει κι αυτό. Ε, υπάρχουνε συνιστάμενες. Δεν είναι μόνο αγάπη. Είναι και πάθος. Είναι και αρρώστια. Είναι και ψυχικές ανάγκες. Είναι και ψυχικές αναπηρίες, απώλειες, ανασφάλειες. Είναι πάρα πολλά. Είναι ένα μίξερ μέσα στο οποίο ρίχνουμε χρώματα. Αν το μαύρο είναι περισσότερο θα κυριαρχήσει…»

Για τη σχέση των δύο ηρώων της παράστασης: «Οι δυο τους μαθητής και καθηγητής συναντιούνται κάθε Τρίτη απόγευμα, αν και έχουν μεγάλη απόσταση, τρεις ώρες με το αεροπλάνο, μετά από 16 χρόνια που είχαν χαθεί, όταν ο μαθητής μαθαίνει ότι πλέον ο καθηγητής πάσχει από τη σοβαρή ασθένεια ALS που τον παραλύει. Όταν συναντιούνται συζητάνε για όλα αυτά που έχει να καταθέσει ο Μόρι και να βάλει μέσα στη σακουλίτσα της ζωής, το απόσταγμα.»

Για τον τρόπο που προσεγγίζει τους ρόλους: «Το θέατρο είναι σχολείο, οι ηθοποιοί, οι συγγραφείς, οι σκηνοθέτες είναι δάσκαλοι. Μπαίνουμε στο θέατρο γιατί το έχουμε ανάγκη. Μπαίνουμε γιατί θέλουμε να ψάξουμε ενδεχομένως τον εαυτό μας. Μπαίνουμε ακόμα και για λόγους επιφανειακούς, ναρκισσιστικούς, για επιβεβαίωση. Πολύ γρήγορα πρέπει να τα βγάλεις αυτά από τη μέση και να αρχίσεις να πηγαίνεις προς τα κάτω, στα σκοτάδια. Να αφαιρέσεις όλη την πανοπλία και τον ναρκισσισμό. Αλλιώς δεν μπορείς να προχωρήσεις υποκριτικά. Έχω πειστεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια ότι όσο περισσότερο τσαλακωθείς, όσο πιο «γυμνός»  βγεις πάνω στη σκηνή, τόσο πιο ντυμένος είναι ο ρόλος σου.»

Για το αν υιοθετεί τον ρόλο του «δασκάλου» γενικότερα στις σχέσεις του: «Σε μια συζήτηση με φίλους προσπαθεί ο καθένας όχι να επιβάλλει, αλλά να εκθέσει τη γνώμη του. «Πόλεμος πάντων πατήρ». Αν δεν υπάρξει σύγκρουση, αντίθεση, δεν βγαίνει αποτέλεσμα. Λένε καλό είναι να υπάρχει σύμπνοια. Αλλά εγώ την υποπτεύομαι τη σύμπνοια, την ομαδική συμφωνία. Δεν την απορρίπτω, αλλά θα ήθελα να προέλθει από ζύμωση. Σε ό,τι έχει να κάνει με τα παιδιά ενστικτωδώς ο γονέας από τη στιγμή που γεννιέται αυτό το θαύμα της ζωής, έχει αυτόματα την τάση να το προστατέψει, να του μάθει που είναι ο κίνδυνος.»

Για τη σχέση του με τους δύο γιούς του: «Νιώθω μεγάλη ασφάλεια γιατί τα παιδιά είναι πιο …μεγάλα από μένα, τουλάχιστον διανοητικά και με προστατεύουν. Είναι υπέροχο να φτάσουν σε ένα σημείο που να τα συμβουλεύεσαι, να σε προσέχουν, να νιώθεις ότι σε αγαπάνε, ότι κάτι που θα σου πουν είναι προϊόν επεξεργασίας και έχουν λάβει υπόψη τους όλα αυτά τα οποία τους έμαθες έμμεσα τόσα χρόνια… Κυρίως τα παιδιά μαθαίνουνε από την στάση ζωής. Είναι το καλύτερο σχολείο το παράδειγμα. Έχω έναν κανόνα στη ζωή μου. Πιστεύω ότι το καλό γεννάει καλό. Το κακό γεννάει κακό. Έτσι διαιωνίζεται. Όποιος αλχημιστής καταφέρει το κακό να το κάνει καλό είναι πλέον «Θεός».

Για τα βραβεία υποκριτικής που έχει πάρει: «Είναι υποκριτικό να λέμε σε αυτή τη δουλειά ότι δεν με ενδιαφέρει η αγάπη του κόσμου. Όλα τα βραβεία που έχω πάρει σε διάφορους ρόλους είναι βραβεία κοινού. Είναι το πιο τιμητικό βραβείο. Χαίρομαι γιατί βραβεύτηκαν οι ρόλοι που λάτρεψα, αγάπησα και δούλεψα πάρα πολύ για αυτούς. Σημαίνει ότι λειτούργησαν. Εμείς του θεάτρου έχουμε έναν καημό: να κατέβει το πράγμα κάτω, να επικοινωνήσει με το κοινό, να αφήσει κάτι… Όταν το νοιώθεις αυτό είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση.»

Για τη σχέση με το κοινό: Έχω μία απίστευτη σχέση με το κοινό, η οποία δεν είναι καθόλου επιφανειακή. Φρόντισα από πάρα πολύ μικρός από όταν ξεκινούσα να μην καθορίσω την καλλιτεχνική ύπαρξή μου από εξωτερικά πράγματα. Την εντόπισα στο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ποτέ δεν αυτοπροβλήθηκα, αυτοεπαινέθηκα. Περίμενα να συμβεί από τους άλλους. Αυτό χτίστηκε με τα χρόνια και είδα ότι υπάρχει και από τον κόσμο μία ουσιαστική αγάπη για την τέχνη μου και όχι για μένα προσωπικά. Νομίζω ότι είναι η μεγαλύτερη περιουσία που έχω αποκτήσει από αυτή την δουλειά. Μια φορά που περπατούσα στη Θεσσαλονίκη, με σταμάτησε ένας ηλικιωμένος κύριος και μου είπε: «Συγνώμη που σας σταματάω, αλλά θέλω να σας συγχαρώ για όλα.» Αυτός ήταν πάντα ο στόχος μου. Νοιώθω ότι τα κατάφερα.»

Για αυτό που θα αφήσει πίσω του: «Με απασχολεί σε ανθρώπινο επίπεδο, κοινωνικό και επίπεδο τέχνης. Δεν με απασχολεί εγωκεντρικά και ματαιόδοξα, να μου κάνουν ένα άγαλμα. Δεν με ενδιαφέρει. Με ενδιαφέρει τι θα μείνει πίσω από το πέρασμά μου από αυτή τη ζωή.»

Για την έλλειψη χρόνου που χαρακτηρίζει την εποχή μας: «Ο νέος τρόπος ζωής, τα μηχανήματα, η τεχνολογία μας απομάκρυνε από την ωριμότητα που προσφέρει ο χρόνος. Τα πράγματα χρειάζονται χρόνο. Ο χρόνος είναι απαραίτητος για να ωριμάσει κάτι. Αν το ωριμάσεις γρήγορα,  σημαίνει ότι του έβαλες χημικά. Σημαίνει ότι δεν έχει αποκτήσει όλες τις ουσίες και τους χυμούς, όλη την ωφελιμότητα. Τώρα τα πράγματα έχουν γίνει εικόνα, περνάνε πάρα πολύ γρήγορα, δεν ελέγχεται η πληροφορία, δεν έχει αποκτηθεί με κόπο. Κατά συνέπεια δεν μένει. Δεν ξέρω αν αυτό είναι προϊόν ενός μεγάλου σχεδίου να αφαιρέσουνε τον εγκέφαλο από τον άνθρωπο και να του κάνουνε πνευματική λοβοτομή, ή είναι αποτέλεσμα της τεχνολογίας. Καμιά φορά η τεχνολογία λειτουργεί αφ’ εαυτής. Απόδειξη το AI που έχουν αρχίσει να το φοβούνται τώρα.»

Για τη δική του σχέση με την τεχνολογία: «Την χρησιμοποιώ τόσο όσο, πέρα από την ικανότητα και την αναπηρία του boomer, έτσι μας λένε εμάς τους …βροντόσαυρους, να ανοίξω το μηχάνημα, να δω κάτι, να παρακολουθήσω μία είδηση, να μου στείλουν ένα mail, να στείλω ένα μήνυμα, να στείλω μια φωτογραφία…»

Για τη σχέση των boomers με τα παιδιά της Generation Z: «Έχω μία αίσθηση πολύ θετική ότι έρχονται κοντά, ότι πλησιάζονται. Η νέα γενιά έχει καταλάβει τον πόνο και τον κόπο της προηγούμενης. Γιατί έχει αρχίσει να υποφέρει και αυτή τώρα. Οι προηγούμενοι από μας υπέφεραν με στερήσεις, με φτώχεια, με πολέμους, με δυστυχίες, με εμφύλιους, με ξεριζωμούς, με προσφυγιές, με μετανάστευση. Η γενιά Ζ έχει περάσει άλλα, όπως την οικονομική κρίση. Έχει αρχίσει να κατανοεί η μια γενιά την άλλη. Και εμείς έχουμε αρχίσει και νιώθουμε υπεύθυνοι για το πού φτάσαμε τον κόσμο, την οικονομία, την πατρίδα, την Ελλάδα. Και τα παιδιά κατάλαβαν ότι και εμείς ενδεχομένως να έχουμε ταλαιπωρηθεί, να έχουμε υποφέρει, να είμαστε θύματα κάποιου συστήματος. Είμαστε μία χώρα τριτοκοσμική, πάρα πολύ φτωχή,  αιωνίως εξαρτώμενη από άλλους, αιωνίως δανειζόμενη, μικρότερη,  ασθενέστερη. Πάντα έχουμε την ανάγκη συμμάχων, βοηθών, πολεμικού υλικού, συνασπισμού που θα μας προστατεύσει. Δεν τα κατάφεραν οι πολιτικοί να ανεξαρτητοποιήσουν την πατρίδα μας. Κατά περιόδους γίνονται κάποιες προσπάθειες, αλλά μόλις πάει να σηκώσει κεφάλι, βλέπουμε ότι μας ξαναχώνουνε μέσα…»

Για τη μη ενασχόλησή του με την πολιτική: «Πιστεύω στο «καθείς εφ’ ω ετάχθη. Δύο καρπούζια σε μια μασχάλη δεν χωράνε. Δεν είχα λόγο να ασχοληθώ με την πολιτική. Αυτό που κάνω είναι πολύ πιο ανώτερο, πιο δυνατό, πιο χρήσιμο, πιο επιδραστικό, πιο αληθινό. Με αυτό που κάνω, μπορώ να λέω όλες τις αλήθειες που σκέφτομαι, που παρατηρώ, που έχω ανάγκη να πω. Ενταγμένος σε ένα κόμμα θα έπρεπε να υπηρετήσω τη γραμμή του κόμματος, που πολλές φορές μπορεί να ήταν αντίθετη με το αίσθημά μου. Δεν θα μπορούσα να αντέξω την πολιτική. Είναι μια άλλη δουλειά. Θέλει άλλο στομάχι.»

Για το που βρίσκει την ευτυχία: «Σε πάρα πολλά. Πιστεύω ότι είμαι από τους ανθρώπους που βλέπουνε το ποτήρι μισογεμάτο. Προσπαθώ ακόμα και σε δύσκολες καταστάσεις να ανακαλύψω την ομορφιά. Να μεταλλάξω το κακό σε καλό. Δεν ξέρω αν το καταφέρνω πάντα. Δεν έχω στόχους μεγάλα υλικά και υλιστικά προγράμματα. Θέλω όσα μου αναλογούν, όσα μπορώ, με μεγάλη αξιοπρέπεια, με κόκκινες γραμμές, χωρίς συμβιβασμούς που θα με κάνουν να νιώσω άσχημα και να καταπιώ δηλητήρια που δεν θέλω. Γι αυτό έχω τοποθετήσει τη χαρά και την ευτυχία σε πολύ μικρά πράγματα για να μπορώ να είμαι ευτυχισμένος κάθε μέρα. Σε μια βόλτα, μία εκδρομή, σ’ ένα φίλο, μια καλή παράσταση, ένα καλό βιβλίο, ένα ταξίδι, στο κοινό από κάτω το οποίο συγκινείται, σε μια συναυλία που ακούγονται υπέροχα τραγούδια, στην ποίηση που απαγγέλω στον κόσμο, που κάτι κρατάει από εκείνη τη βραδιά. Αυτά εμένα μου δίνουν ευτυχία και χαρά.»

Για το αν παρακολουθεί παραστάσεις άλλων ηθοποιών: «Πάντα. Είμαι ο πιο δυνατός θεατρόφυλος. Όποτε έχω ελεύθερο χρόνο πάω και βλέπω παραστάσεις άλλων. Μαθαίνεις πολύ καλά θέατρο έτσι.  Μαθαίνεις επίσης πολύ καλά θέατρο από τα παιδιά σου που μεγαλώνουν και βλέπεις την αλήθεια. Δεν έχουν δηλητηριαστεί ακόμα με ψέματα. Μαθαίνεις πολύ καλό θέατρο από τα ζώα γιατί το ζώο λειτουργεί ενστικτωδώς με το βλέμμα του. Άμα πετύχεις το βλέμμα ενός ζώου είσαι μεγάλος ηθοποιός. Αν πετύχεις τη συμπεριφορά ενός σκυλιού, ενός ζώου, ενός οποιοδήποτε ζώου.»

Τι τον φοβίζει: «Ο πόνος, η αρρώστια, το φόρτωμα στους άλλους. Αυτό κυρίως… Ο θάνατος είναι κάτι φυσιολογικό…»

Για το πως θα φύγει από το θέατρο: «Από το θέατρο φιλοδοξώ να μη φύγω γιατί δεν είμαι άνθρωπος του καφενείου, του μπαρ, της παντόφλας, του καναπέ. Κάθομαι μόνο για να διαβάσω κάποιο βιβλίο. Θα ήθελα να μπορώ να είμαι στο θέατρο μέχρι το τέλος μου.»

Για την έννοια του έρωτα στη ζωή του: «Είναι κυρίαρχο συναίσθημα. Όλα αυτά που αγαπάμε και με τα οποία ασχολούμαστε είναι αποτέλεσμα έρωτα.»

Για τη σχέση της νέας γενιάς με τον έρωτα: «Την πηγή της ζωής που είναι ο έρωτας τη σκοτώνει το σύστημα. Τα νέα παιδιά φοβούνται να αγαπήσουν, να ερωτευτούν, να κάνουν οικογένεια, να φέρουν στον κόσμο νέες ζωές, γιατί αυτό έχει υποχρεώσεις και δεν θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν. Τελικά οι νέοι φοβούνται να ζήσουν, να ξοδέψουν ένα ευρώ παραπάνω γιατί θα τους λείψει τις επόμενες μέρες. Φοβούνται να επικοινωνήσουν με τους ανθρώπους, να κάνουν μεγάλες παρέες, γιατί αυτό δημιουργεί υποχρεώσεις. Κλείνονται στον εαυτό τους. Γίνονται εσωστρεφείς, εγωπαθείς, κοιτούν να σώσουν τον εαυτό τους. Ω σώσον εαυτόν σωθείτο.»

Ποια είναι η καλύτερη αντίδραση: «Η καλύτερη αντίδραση είναι η ατομική. Μην περιμένουμε να εξεγερθούμε όλοι μαζί και να γίνουμε σύλλογος. Κάθε μονάδα αν λειτουργήσει σωστά προς μία κατεύθυνση, ήδη γίνεται ομάδα και θα φέρει την αλλαγή.»

Για τον ανεκπλήρωτο «έρωτα» του το σινεμά: «Πράγματι, δεν έχω κάνει κινηματογράφο. Δεν έτυχε… Με θεωρούν θεατρικό ηθοποιό. Είχα προτάσεις. Οι ρόλοι που μου αρέσαν δεν τους έπαιξα και τους ρόλους που μου προτείναν δεν μου αρέσαν. Οπότε δεν έγινε ο …γάμος. Θα γίνει όμως. Πιστεύω ότι θα μου το χαρίσει το σύμπαν.»

Για τις εμφανίσεις του στην τηλεόραση: «Μ αρέσει η τηλεόραση αλλά πια με κουράζει αφάνταστα, όταν είναι ταυτόχρονα με το θέατρο. Το να την κάνω μόνη της είναι μία ευχάριστη απασχόληση. Μου αρέσει. Επικοινωνείς με ένα κοινό που δεν θα σε δει ποτέ στο θέατρο λόγω απόστασης, επαρχίας κ.λπ. Μου αρέσει επίσης τηλεόραση γιατί είναι υποκατάστατο του σινεμά. Θέλει όμως πολλές ώρες.  Είναι ό,τι πιο σκληρό μπορεί να συμβεί σε ένα καλλιτέχνη. Δεν είναι οκτάωρο, είναι 16άωρο.»

Η ευχή του για τον εαυτό του και τον κόσμο: «Είναι ίδια: υγεία και για τον εαυτό μου και για όλο τον κόσμο. Επίσης θα ήθελα από όλους μας περισσότερη κριτική ικανότητα. Να μην αγόμεθα και να μη φερόμεθα δεξιά και αριστερά από τους τσαρλατάνους, από τους ψεύτες, επειδή έρχονται και εκλογές. Το λέω και επειδή βγαίνουν και μοιράζουν εκατομμύρια όλοι και επειδή ο ένας κατηγορεί τον άλλον ότι εγώ είμαι καλύτερος. Να μην πιστεύουμε στους απατεωνίσκους…»

Θερμές ευχαριστίες στην make up artist: Αγνή Τριβουλίδου.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy