Από την Κύπρο στην Τανζανία: «Δεν περίμενα αυτό που αντίκρισα» – Η εμπειρία φοιτήτριας Ιατρικής (pics)

Μπορείς να φανταστείς έναν κόσμο χωρίς τα απολύτως απαραίτητα αλλά… ευτυχισμένο; Βίαια αντίθετο με τη δική μας πραγματικότητα; Πιθανόν…

Tο να είσαι γιατρός είναι λειτούργημα. Το να είσαι γιατρός σε μία χώρα που μαστίζεται από ελλείψεις και να κάνεις στο έπακρον το καθήκον σου, είναι θεάρεστο έργο. Το να είσαι φοιτητής ιατρικής και να επιλέγεις να κάνεις ένα ταξίδι, που θα σε βγάλει από τη ζώνη ασφαλείας σου, ώστε να προσφέρεις στους συνανθρώπους σου είναι ο ορισμός του αλτρουισμού και της αλληλεγγύης.

Η Δανάη Χριστοδούλου, η Άβρα Τζαμτζί και η Έλενα Γεωργίου είναι τρεις δευτεροετής φοιτήτριες ιατρικής, στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, οι οποίες αποφάσισαν για δύο εβδομάδες να αφήσουν την ασφάλεια του σπιτιού τους και να βρεθούν στην μακρινή Αρούσα (Arusha) στην Τανζανία.

Πριν από έναν χρόνο, είχαν μάθει για το Medical Connect Africa στην χώρα της ανατολικής Αφρικής, το οποίο οργανώνει προγράμματα εθελοντισμού για φοιτητές Ιατρικής, γιατρούς, νοσηλευτές, οδοντιάτρους, φυσικοθεραπευτές κ.ά. Τότε τους ξύπνησε η επιθυμία να λάβουν μέρος. Είχαν όμως έναν ενδοιασμό, μόλις είχαν πρωτοξεκινήσει την ακαδημαϊκή τους πορεία.

«Τότε ήμασταν πρωτοετείς και σκεφτόμασταν ότι δεν ήταν καλή χρονική συγκυρία. Έτσι το αφήσαμε για ένα χρόνο να αιρωρείται. Φέτος όμως, στις αρχές του χρόνου, επικοινωνήσαμε με τον οργανισμό ότι ενδιαφερόμασταν να συμμετέχουμε», είπε η Δανάη Χριστοδούλου, μία εκ των φοιτητριών που μίλησε στη Cyprus Times.

Ο δισταγμός των γονέων και η πρώτη ανησυχία

Η απόφαση ενθουσίασε τις τρεις φοιτήτριες οι οποίες ανυπομονούσαν να φθάσει η ώρα για το ταξίδι. Ωστόσο τα συναισθήματα αυτά δεν ήταν τα ίδια και για τους γονείς της Δανάης που έβλεπαν τα δεδομένα από τη δική τους σκοπιά.

«Οι γονείς μου ήταν πολύ διστακτικοί. Ο πατέρας μου δεν ήξερε πόσο ασφαλής θα ήμουν με την κατάσταση που επικρατεί στην Τανζανία. Η μητέρα, η οποία είναι και γιατρός, είχε ανησυχίες που περιστρέφονταν γύρω από τις αρρώστιες που υπάρχουν εκεί. Πρόκειται για ασθένειες που στον δυτικό κόσμο καταφέραμε είτε να τις εξαλείψουμε είτε να τις μειώσουμε κατά πολύ».

Όσο πλησίαζε ο καιρός, αν και η Δανάη αδημονούσε να φθάσει στον προορισμό της, την ίδια ώρα, όπως εξομολογείται, άρχισε και να αγχώνεται. «Το ότι δεν ήξερα που θα πάω, τι είχα να αντιμετωπίσω άρχισε να με αγχώνει. Είχα την ανησυχία εάν ο κόσμος θα ήταν φιλικός μαζί μας αλλά και για το γεγονός ότι πολύ λίγοι στη χώρα εκεί είναι εμβολιασμένοι και ίσως να ερχόμασταν αντιμέτωπες και ιατρικά με σοβαρές περιπτώσεις. Γνώριζα ότι πολλοί από τους ασθενείς που θα καλούμουν να δω στα νοσοκομεία θα είχαν σοβαρές ασθένειες. Αν και στο τέλος οι φοβίες μου αυτές δεν επιβεβαιώθηκαν καθώς υπήρχε η πρόληψη και τα μέτρα από πλευράς μας και όλα κύλησαν ομαλά».

Αφού πλήρωσαν όσα έπρεπε, έκαναν τους απαραίτητους εμβολιασμούς και πήραν τα απαραίτητα για το μακρινό ταξίδι, οι τρεις φίλες και συμφοιτήτριες αναχώρησαν για την Τανζανία.

«Πληρώσαμε 600 ευρώ στην οργάνωση για τη διαμονή και τα φαγητά μας. Εκείνα, όμως, που μας κόστισαν αρκετά ήταν τα αεροπορικά εισιτήρια καθώς πρόκειται για ένα πολύωρο ταξίδι με δύο στάσεις. Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου, αναχωρήσαμε από το αεροδρόμιο της Λάρνακας για την Ντόχα. Μία πτήση τρεισήμισι ωρών. Εκεί είχαμε δέκα ώρες αναμονής στο αεροδρόμιο και μετά, με μία πτήση πεντέμισι ωρών, βρεθήκαμε στην Τανζανία».

«Δεν περίμενα αυτό που αντίκρισα»

Μετά από 19 ώρες από την αναχώρηση τους από την Κύπρο έφθασαν σε ένα μέρος που θα γνώριζαν έναν κόσμο αλλιώτικο. Στο αεροδρόμιο τους υποδέχθηκε ένας εκ των ιδρυτών του Οργανισμού, ο Dr. Noel Kivuyo.

Η πρώτη εικόνα; Αυτό που θεωρητικά ήξερε αλλά… δεν ήταν έτοιμη να αντικρίσει. «Στην αρχή έπαθα πολιτισμικό σοκ. Δεν περίμενα αυτό που είδα. Όλοι έχουμε, πάνω κάτω, την εικόνα της Αφρικής στο μυαλό μας, με αναφορές σε φτώχεια και πείνα, αλλά το να το βλέπεις μπροστά σου είναι εντελώς διαφορετικό. Μικρά μωρά βρίσκονταν μόνα και χωρίς επίβλεψη. Μπορεί να έβλεπες ένα 5χρονο παιδί να κουβαλάει το νεογέννητο αδερφάκι του. Τα βράδια στους δρόμους υπήρχαν πολλοί μεθυσμένοι ενώ οι οδηγοί είναι πολύ απρόσεκτοι. Επίσης όλοι οι ντόποιο είχαν τα δικά τους μαγαζάκια. Είδαμε εικόνες που εμείς δε μπορούμε να διανοηθούμε».

Αυτό όμως δεν έβγαζε μιζέρια και δυστυχία. «Οι περισσότεροι άνθρωποι φαίνονταν πολύ ευτυχισμένοι. Παρά τη φτώχεια που υπάρχει, δεν έβλεπες στους δρόμους ανθρώπους να ζητούν χρήματα ή να παρακαλάνε για το οτιδήποτε. Στη γειτονιά όπου μέναμε τους έβλεπες όλους χαρούμενους. Πολλές φορές άκουγες να παίζει δυνατά μουσική, ενώ τα παιδάκια χόρευαν στους δρόμους».

Σε ένα βράδυ δέκα σοβαροί τραυματισμοί από τροχαία… Έγκυες χωρίς ιατρική επίβλεψη πέθεναν

Οι τρεις νεαρές έμεναν σε σπίτι το οποίο άνηκε στην οργάνωση. «Μετά το αεροδρόμιο ο Dr. Noel, μας μετέφερε στο σπίτι όπου θα μέναμε και εκεί μας γνώρισε την αδερφή του που ήταν συνεχώς μαζί μας. Μετά την ξεκούραση μας, μας  ξενάγησε στην πόλη ώστε να μας δείξει τα σούπερ μαρκετ, το νοσοκομείο και γενικά ότι θα χρειαζόμασταν. Όσο αφορά το τι θα κάναμε, μας είχαν στείλει το πρόγραμμα μας πριν πάμε. Ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν μας πίεζαν να το ακολουθούμε κατά γράμμα. Επίσης μας ενημέρωσαν για τις ώρες που ο Dr. Noel ήταν στο νοσοκομείο. Όταν ήταν και ο ίδιος εκεί ήταν πιο εύκολο για μας.  Ήταν πολύ βοηθητικός. Εάν, για παράδειγμα, ερχόμασταν αντιμέτωπες με κάτι καινούργιο, στη συνέχεια μας έκανε μάθημα για να μας εξηγήσει. Μας καθοδηγούσε. Συνήθως πηγαίναμε στο νοσοκομείο στις 9 το πρωί και επιστρέφαμε το μεσημέρι. Υπήρξαν φορές που πήγαμε και απόγευμα αλλά και νυχτερινή βάρδια».

Οι κτιριακές υποδομές δεν ήταν κάτι που μαρτυρούσε τα όσα θα βίωναν εντός του κτιρίου λόγω και της αλλιώτικης νοοτροπίας των ντόπιων.

«Ήταν πολύ συγκλονιστικά τα όσα βιώναμε γιατί ήταν άνθρωποι που ζούσαν σε πολύ διαφορετικές συνθήκες με αυτές που έχουμε συνηθίσει στην Κύπρο. Ειδικά επειδή ήμουν στο νοσοκομείο είδα τις ανάγκες που έχουν. Από την Κύπρο δε μπορείς να αντιληφθείς πραγματικά ότι χρειάζονται εκείνα που εσύ θεωρείς δεδομένα. Την πρώτη ημέρα στο νοσοκομείο έπαθα σοκ διότι είχαν πάρα πολλά περιστατικά από τροχαία ατυχήματα ή με άτομα που είχαν χτυπήσει πριν καιρό αλλά επειδή δεν πάνε στον γιατρό θεώρησαν ότι δεν ήταν κάτι και στο τέλος βρίσκονταν να χαροπαλεύουν. Ήμουν είτε στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικά είτε στην Μονάδα Εντατικής Παρακολούθησης.  Πραγματικά μου έκανε φοβερή εντύπωση, πόσοι έφθαναν στα επείγοντα είτε επειδή είχαν ατύχημα με τη μηχανή τους είτε ήταν πεζοί και παρασύρθηκαν. Μέσα σε ένα βράδυ είχαν έρθει περίπου δέκα σοβαρά τραυματίες από τροχαία. Γινόταν συνέχεια αυτό».

Ο μεγάλος αριθμός των θυμάτων από τροχαία δεν ήταν ο μόνος, δυστυχώς, που της έκανε αρνητική αίσθηση. Οι έγκυες γυναίκες που κατέφθαναν εκεί ήταν μικρές σε ηλικία αλλά και… χωρίς ιατρική επίβλεψη. Κάτι που στοίχισε σε αρκετές τη ζωή τους όπως δηλώνει συγκλονισμένη.

«Ήταν οι συνθήκες, ο τρόπος θανάτου, οι οικογένειές που ήταν συντετριμμένες. Πολλές από τις έγκυες στα νοσοκομεία ήταν μικρές, σε ηλικία γύρω στα 20 έτη. Αρκετές από αυτές ήταν από τη φυλή των Μασάι, που είναι απομονωμένοι και παραδοσιακά δεν επισκέπτονται ιατρούς. Άρα ερχόμενες στο νοσοκομείο, ανακάλυπταν ότι είχαν ήδη νοσήσει από πολλές αρρώστιες. Δυστυχώς, πολλές φορές όταν έφθαναν ήταν ήδη πολύ αργά για να λάβουν ιατρική φροντίδα με αποτέλεσμα να χάνουν τη ζωή τους τόσο εκείνες όσο και τα παιδιά που κυοφορούσαν. Ή μπορεί να γεννούσαν και να είχαν ακατάσχετη αιμορραγία λόγω των επιπλοκών που είχαν από τις αρρώστιες, που είχαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, και τις οποίες δε γνώριζαν αφού δεν επισκέφθηκαν ποτέ γιατρό».

Η Δανάη, όπως και οι συμφοιτήτριες της Άβρα και Έλενα, χρειάστηκε να δώσουν ιατρική φροντίδα σε πρόωρα νεογνά ή βρέφη που γεννήθηκαν άρρωστα. «Βρεθήκαμε και σε χειρουργείο όπου έκαναν καισαρική τομή. Επειδή είχα δει και στην Κύπρο μπορούσα να συγκρίνω. Αν και οι γιατροί είχαν τα απολύτως απαραίτητα για να την κάνουν, δεν πρόσεχαν όπως έπρεπε. Μία γάζα, την οποία ένας γιατρός στην Κύπρο θα την πέταγε μετά την πρώτη χρήση, αυτοί τη χρησιμοποιούσαν δύο και τρεις φορές. Ίσως αυτό γινόταν και λόγω των ελλείψεων. Ωστόσο έτσι υπήρχε ο κίνδυνος για περισσότερες μολύνσεις».

Έκαναν… ιατρική εξόρμηση σε απομονωμένη περιοχή

Η ιατρική εξάσκηση και φροντίδα δεν έμεινε μόνο εντός του νοσοκομείου. Μία από τις μέρες του ταξιδιού τους συμμετείχαμε σε πρόγραμμα της Οργάνωσης, το οποίο ονομάζεται Medical Outreach το οποίο γίνεται σε συνεργασία με το Health Community Outreach Program (HCOP).

«Επιλέγουν και επισκέπτονται περιοχές της Τανζανίας που είναι απομονωμένες και οι κάτοικοι δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, είτε επειδή είναι πολύ φτωχοί είτε επειδή βρίσκονται μακριά από νοσοκομεία. Έτσι μέσω εθελοντών μαζεύονται χρήματα για να αγοράσουν φάρμακα, ιατρικό εξοπλισμό και γενικά οτιδήποτε μπορεί να χρειαστούν οι ασθενείς και αποφασίζουν σε ποια περιοχή θα πάνε. Λίγο καιρό πριν ενημερώνουν με πανό ότι θα μεταβούν στην περιοχή τους για παροχή ιατρικών υπηρεσιών και μπορούν να πάνε δωρεάν οι κάτοικοι για να εξεταστούν».

Εκεί, όπως εξήγησε η Δανάη, στήνονται διάφοροι «σταθμοί» από τους οποίους περνάνε οι κάτοικοι που επιθυμούν να λάβουν δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

«Ξεκινούν από την καταγραφή των στοιχείων των ασθενών, μετά μετράνε βάρος και ύψος. Δηλαδή από τα πιο απλά, τα οποία εμείς μπορούμε να τα κάνουμε στο σπίτι μας. Στη συνέχεια υπάρχουν διάφοροι γιατροί οι οποίοι λαμβάνουν το ιατρικό ιστορικό τους. Εγώ ήμουν στον επόμενο σταθμό. Όταν και εφόσον ο ασθενής πάει στον γιατρό, του γράφει τι εξέταση πρέπει να κάνει και προχωράει. Εγώ έκανα ελέγχους για γλυκόζη, για ηπατίτιδα Α ή Β, για ελονοσία (μαλάρια), μηνιγγίτδα, τους κάναμε ανάλυση ούρων. Όταν έβγαιναν τα αποτελέσματα πήγαιναν ξανά στο γιατρό και μετά στο φαρμακείο που είχε στηθεί εκεί για να πάρουν δωρεάν τα φάρμακα τους. Βρήκαμε 273 ασθενείς που νοσούσαν. Πολλοί από τους ασθενείς διαγιγνώσκονται, παίρνουν φάρμακα αλλά για να ξανά προμηθευτούν θα περιμένουν την επόμενη φορά που θα πρέπει να οργανωθεί το πρόγραμμα. Πρόκειται για πολύ φτωχούς ανθρώπους που σπάνια μπορούν από μόνοι τους να πάρουν την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που χρειάζονται. Προσπαθούν να κάνουν το πρόγραμμα όσο πιο συχνά γίνεται αλλά επειδή η χρηματοδότηση βασίζεται στους εθελοντές δεν είναι κάτι σταθερό».

Δεν ήταν μία ιατρική εμπειρία αλλά… κάτι παραπάνω – «Σίγουρα θα ξανά επέστρεφα»

Οι μέρες, όπως μαρτυράει η Δανάη, πέρασαν πολύ γρήγορα. Εκείνα, όμως, που αποκόμισε ήταν πολύ περισσότερα απ’ όσο και η ίδια περίμενε.

«Στην αρχή πήγα με τη σκέψη ότι θα είναι μία ιατρική εμπειρία αλλά ήταν πολύ περισσότερο. Γνώρισα ανθρώπους με διαφορετικό πολιτισμό που η καθημερινότητας τους ήταν εντελώς αλλιώτικη. Είναι πολύ κλισέ, αλλά όντως με έκανε να εκτιμήσω πράγματα που εμείς θεωρούμε αυτονόητα. Πρόκειται για μία εμπειρία που δε θα ξεχάσω ποτέ. Στο ιατρικό κομμάτι, στα θετικά, μου έκανε εντύπωση ο τρόπος που οι γιατροί προσαρμόζονταν στις συνθήκες και αξιοποιούσαν ότι είχαν διαθέσιμο αναλόγως του περιστατικού που είχαν να αντιμετωπίσουν. Δεν έχουν τα μηχανήματα που έχουν στην Ευρώπη αλλά δίνουν το άπαν των δυνάμεών. Επίσης, ήταν άξιο θαυμασμού το πόσο καλά δούλευαν οι γιατροί και οι νοσοκόμοι ως ομάδα. Σε σύγκριση με ευρωπαϊκά νοσοκομεία είδα πολλές διαφορές αλλά γενικά οι άνθρωποι ήταν πολύ φιλόξενοι και ζεστοί. Τόσο οι ασθενείς όσο και οι άνθρωποι στους δρόμους. Η κουλτούρα και ο τρόπος ζωής τους ήταν πολύ μοναδικά. Μόνο κάποιος που ταξίδεψε εκεί μπορεί να καταλάβει το συναίσθημα. Εμείς πολλά πράγματα μάθαμε να τα έχουμε δεδομένα και δεν τα εκτιμούμε ενώ εκείνοι ούτε τα απλά δεν τα έχουν και όμως μαθαίνουν να είναι ευτυχισμένοι και με τα ελάχιστα».

Η ίδια πάντως προτρέπει τους φοιτητές που έχουν το δικαίωμα να λάβουν μέρος στο πρόγραμμα να το πράξουν. ‘Εχοντας όμως, όπως λέει, ανοικτό μυαλό και διάθεση να μάθουν και να δεχτούν την νοοτροπία των ανθρώπων εκεί.

«Σίγουρα θα ξανά επέστρεφα. Αυτό το έχουμε πει και οι τρεις μας. Το σκεφτόμαστε αλλά θέλουμε να περιμένουμε, σε ένα πιο προχωρημένο στάδιο των σπουδών μας. Θα ήθελα να μπορώ να προσφέρω περισσότερα. Έτσι ίσως ξαναπάω όταν θα είμαι στο 5^ο έτος των σπουδών», ανέφερε η Δανάη σκεπτόμενη ήδη την επόμενη επίσκεψη της στην Αρούσα.

Η Δανάη, η Άβρα και η Έλενα πλέον γνώρισαν από πρώτο χέρι ότι η ευτυχία δεν βρίσκεται ούτε στην ύλη ούτε στα πολλά. «Πολλά από τα πράγματα που εμείς βλέπουμε και διερωτόμαστε πως τα καταφέρνουν, γι’ αυτούς δεν είναι δυσκολίες. Είναι η καθημερινότητα τους. Έτσι έμαθαν, δε ξέρουν το διαφορετικό, το πιο εύκολο. Το δικό μας ασυνήθιστο γι’ αυτούς είναι το φυσιολογικό».

Πηγή – Cyprustimes

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ