ΕλλάδαΗ σοβαρή καταγγελία για τον ξυλοδαρμό 11χρονης μαθήτριας σε Δημοτικό σχολείο της Λευκωσίας, η οποία μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, επαναφέρει ένα ερώτημα που απασχολεί χιλιάδες οικογένειες στην Κύπρο:
Τι γίνεται όταν ένα παιδί πέσει θύμα βίας μέσα στο σχολείο; Υπάρχουν συγκεκριμένες διαδικασίες και υποχρεώσεις ή όλα εξαρτώνται από τον τρόπο με τον οποίο θα χειριστεί την κατάσταση η διεύθυνση;
Η απάντηση βρίσκεται στις επίσημες οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, οι οποίες καθορίζουν συγκεκριμένο πλαίσιο για την πρόληψη, την καταγραφή και την αντιμετώπιση περιστατικών ενδοσχολικής βίας.
Το σχολείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη βία σαν μια απλή παιδική διαφωνία
Στην Κύπρο εφαρμόζεται νομοθετικό πλαίσιο για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας, το οποίο ενισχύθηκε με τροποποιήσεις που τέθηκαν σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024. Τα σχολεία οφείλουν να ακολουθούν συγκεκριμένες διαδικασίες όταν προκύπτουν περιστατικά βίας ή σοβαρής παραβατικής συμπεριφοράς.
Μάλιστα, οι σχετικές οδηγίες δεν περιορίζονται μόνο στους ξυλοδαρμούς. Περιλαμβάνουν σωματική, λεκτική, μη λεκτική, κοινωνική, ηλεκτρονική και σεξουαλική βία.
Αυτό σημαίνει ότι η σχολική βία δεν αφορά μόνο ένα παιδί που δέχεται χτυπήματα. Μπορεί να αφορά και ένα παιδί που απειλείται, εξευτελίζεται, αποκλείεται συστηματικά από παρέες ή δέχεται εκφοβισμό μέσω διαδικτύου.
Τι πρέπει να κάνει το σχολείο όταν σημειωθεί σοβαρό περιστατικό
Σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, υπάρχει ειδική πολιτική για τη διαχείριση σοβαρών περιστατικών βίας και σοβαρής παραβατικής συμπεριφοράς, με στόχο την άμεση και αποτελεσματική παρέμβαση.
Η σχολική μονάδα καλείται να εφαρμόσει τις ενδεδειγμένες διαδικασίες αντιμετώπισης, ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα του περιστατικού.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η υποχρέωση καταγραφής των περιστατικών ενδοσχολικής βίας. Συγκεκριμένα, με βάση εγκύκλιο της 2ας Οκτωβρίου 2026, οι διευθυντές και οι διευθύντριες καλούνται να καταχωρίζουν τα περιστατικά αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διαχείρισής τους.
Για τους γονείς, αυτό αποτελεί ένα ουσιαστικό στοιχείο. Ένα σοβαρό περιστατικό δεν πρέπει απλώς να συζητείται προφορικά και στη συνέχεια να ξεχνιέται.
Πότε μπορεί να παρέμβει ειδική ομάδα του Υπουργείου
Σε περιπτώσεις σοβαρής βίας, οι σχολικές μονάδες μπορούν να απευθύνονται στην Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης (ΟΑΠ) του Υπουργείου Παιδείας.
Η συγκεκριμένη ομάδα μπορεί να εμπλακεί όταν το σχολείο αντιμετωπίζει σοβαρά περιστατικά που προκαλούνται από έναν μαθητή ή ομάδα μαθητών, αφού προηγουμένως έχουν εξαντληθεί οι ενδεδειγμένες ενέργειες αντιμετώπισης.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα εμπλοκής της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, με στόχο τη στήριξη των παιδιών και τη διαχείριση προβληματικών συμπεριφορών.
Το σημαντικό είναι ότι το σχολείο δεν είναι υποχρεωμένο να αντιμετωπίσει μόνο του κάθε σοβαρή κατάσταση, καθώς υπάρχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες στις οποίες μπορεί να αποταθεί.
Και αν το παιδί δέχεται επανειλημμένα εκφοβισμό;
Ιδιαίτερη πρόνοια υπάρχει για τον σχολικό εκφοβισμό, γνωστό και ως bullying. Τα δημόσια Δημοτικά σχολεία καλούνται να εφαρμόζουν συγκεκριμένη διαδικασία διαχείρισης, ενώ η ηλεκτρονική καταχώριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού στο σχετικό σύστημα είναι υποχρεωτική.
Τα περιστατικά αναφέρονται επίσης στο Παρατηρητήριο για τη Βία στο Σχολείο (ΠΑΒΙΣ).
Επιπλέον, τα σχολεία μπορούν να ζητήσουν τη συνδρομή εκπαιδευτικού ψυχολόγου και να εφαρμόσουν ειδικά προγράμματα πρόληψης και αντιμετώπισης του εκφοβισμού, όπως το πρόγραμμα «Δάφνη».
Είναι σημαντικό, ωστόσο, να ξεκαθαριστεί ότι δεν αποτελεί κάθε μεμονωμένο περιστατικό σωματικής βίας αυτομάτως σχολικό εκφοβισμό. Ένας σοβαρός ξυλοδαρμός απαιτεί αντιμετώπιση, ανεξάρτητα από το αν διαπιστώνεται επαναλαμβανόμενη εκφοβιστική συμπεριφορά.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς αν το παιδί τους δεχθεί επίθεση;
Για έναν γονιό που ενημερώνεται ότι το παιδί του χτυπήθηκε στο σχολείο, το πρώτο ζητούμενο είναι η ασφάλεια και η σωματική και ψυχολογική του κατάσταση.
Εάν υπάρχουν τραυματισμοί, προτεραιότητα έχει η ιατρική αξιολόγηση και η κατάλληλη φροντίδα του παιδιού.
Στη συνέχεια, οι γονείς μπορούν να ζητήσουν από τη διεύθυνση του σχολείου σαφή ενημέρωση για το περιστατικό, τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε και τα μέτρα που θα ληφθούν ώστε να προστατευθεί το παιδί από νέα επίθεση.
Είναι επίσης χρήσιμο να υποβάλουν γραπτώς την αναφορά τους, διατηρώντας αντίγραφα της επικοινωνίας και τυχόν ιατρικών εγγράφων.
Σε σοβαρές περιπτώσεις ή όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του παιδιού, μπορούν να απευθύνονται στις αρμόδιες Αρχές.
Η προστασία του παιδιού δεν πρέπει να περιορίζεται στην αντιμετώπιση ενός περιστατικού. Χρειάζεται και παρακολούθηση, ώστε να διαπιστώνεται εάν αισθάνεται ασφαλές όταν επιστρέφει στο σχολείο.
Υπάρχει τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για τα παιδιά
Σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ενημερώνουν τους μαθητές για τη λειτουργία της ευρωπαϊκής τηλεφωνικής γραμμής 116 111, που απευθύνεται σε παιδιά και εφήβους μέχρι 18 ετών.
Μέσω της γραμμής, τα παιδιά μπορούν να εκφράσουν τις ανησυχίες τους και να μιλήσουν για προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
Η γραμμή λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 12:00–20:00, και το Σάββατο, 09:30–14:00.
Το μεγαλύτερο ερώτημα: Εφαρμόζονται στην πράξη όλα όσα προβλέπονται;
Η ύπαρξη νόμων, εγκυκλίων και ειδικών ομάδων είναι σημαντική. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να διασφαλίσει ότι κανένα παιδί δεν θα αντιμετωπίσει ξανά βία. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι διαδικασίες εφαρμόζονται έγκαιρα και αποτελεσματικά σε κάθε σχολείο.
Όταν ένας γονιός καταγγέλλει ότι το παιδί του χτυπήθηκε, δικαιούται να ζητά ουσιαστική ενημέρωση για την αντιμετώπιση της κατάστασης και την ασφάλειά του, με σεβασμό παράλληλα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων όλων των ανηλίκων. Και όταν ένα παιδί επιστρέφει στο σπίτι φοβισμένο, το πρόβλημα δεν τελειώνει επειδή χτύπησε το τελευταίο κουδούνι.
Γιατί το σχολείο πρέπει να είναι ο χώρος όπου τα παιδιά μαθαίνουν, δημιουργούν φιλίες και μεγαλώνουν νιώθοντας ασφάλεια. Όχι ο χώρος στον οποίο φοβούνται να επιστρέψουν την επόμενη μέρα.
