Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων: Το νομοσχέδιο για τον κώδικα εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, χρήζει άμεσων νομοτεχνικών βελτιώσεων

Ακολούθως, αναγκαία είναι η διόρθωση ώστε η προς ψήφιση νέα διάταξη του άρθρου 180 ΣχΝ, που τροποποιεί τη διάταξη του άρθρου 237παρ.3 εδ. τελευταίο ΚΠολΔ να διαμορφωθεί ως εξής:

«Ο δικαστής δύναται να παραπέμψει τα μέρη σε διαμεσολάβηση ή δικαστική μεσολάβηση κατά τα Μέρη Γ’ και Δ΄ του Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών»

Αντίστοιχα, αναγκαία είναι η διόρθωση του άρθρου 182, ώστε η προς ψήφιση διάταξη που τροποποιεί τη διάταξη του άρθρου 591παρ.4Α ΚΠολΔ να διαμορφωθεί ως εξής:

«Άρθρο 182

Παραπομπή των διαδίκων σε διαμεσολάβηση ή δικαστική μεσολάβηση με προδικαστική απόφαση – Προσθήκη παρ. 4Α στο άρθρο 591 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας

4Α. Το δικαστήριο δύναται να εκδίδει προδικαστική απόφαση, με την οποία παραπέμπει τους διαδίκους σε διαμεσολάβηση ή δικαστική μεσολάβηση και αναβάλλει τη συζήτηση της υπόθεσης για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους τρεις (3) μήνες»

Β. Κόστος διαμεσολάβησης και δικαστικής μεσολάβησης

Η φύση του θεσμού της δικαστικής μεσολάβησης, η οποία υπηρετείται από δικαστικό λειτουργό, ήτοι θεσμικό όργανο του Κράτους, ο οποίος δεν αμείβεται ειδικά για την εκτέλεση υπηρεσίας δικαστικού μεσολαβητή, επιτάσσει να είναι οικονομικά πιο προσβάσιμη για τους πολίτες, σε σχέση με τους λοιπούς θεσμούς εναλλακτικής επίλυσης διαφορών. Πολλώ δε μάλλον, δοθέντος ότι η νομολογία του ΔΕΕ ως προς το θεσμό της διαμεσολάβησης, έχει καθορίσει όρια κόστους, ώστε η ύπαρξή της ως υποχρεωτικό προστάδιο του συστήματος απονομής Δικαιοσύνης, να συνδέεται πάντα με την προϋπόθεση τα έξοδα να είναι μηδενικά ή τουλάχιστον όχι σημαντικά (βλ. αποφάσεις 317/2008 ΔΕΚ Allasini κλπ. κατά Telecom Italia, σκέψη 57 και ΔΕΕ C-75/2016 Menini κλπ. κατά Banco Popolare Societa Cooperativa, σκέψη 33-34 ΤΝΠ NOMOS).

Ως εκ τούτου η προκαταβολή παραβόλου 150 ευρώ (άρθρο 161παρ.4 ΣχΝ) σε συνδυασμό με την πρόβλεψη καταβολής αυξημένου παραβόλου παράστασης δικηγόρου και συγκεκριμένα ίσο με το διπλάσιο του αντίστοιχου γραμματίου δικαστικής παράστασης (173 ΣχΝ), προκειμένου να λάβει χώρα Εισαγωγική Συνεδρία Δικαστικής Μεσολάβησης απέχει αρκετά ακόμα και από την υφιστάμενη κατάσταση του κόστους της ιδιωτικής διαμεσολάβησης, που έως σήμερα ανέρχονταν στο γραμμάτιο προείσπραξης ύψους 40 ευρώ για την αμοιβή των δικηγόρων και σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης και σύνταξης πρακτικού δικαστικής διαμεσολάβησης στην καταβολή παραβόλου 50 ευρώ. Παράλληλα, η οικονομική εξίσωση του κόστους πρόσβασης στους δύο θεσμούς, διαμεσολάβησης και δικαστικής μεσολάβησης, που επιδιώκει το ΣχΝ, επιχειρεί να εισάγει οικονομικούς όρους εσωτερικής ανταγωνιστικότητας, που αποκλίνουν από την ουσιαστική στόχευση της δικαστικής μεσολάβησης, η οποία οφείλει να είναι μια ασφαλής και χαμηλού κόστους διέξοδος εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, οδηγώντας σε ακύρωση των οικονομικών πλεονεκτημάτων της για τον πολίτη.

Είναι, βέβαια, κατανοητή η ανάγκη δημιουργίας κινήτρων για τους εμπλεκόμενους δικηγόρους, ώστε να γίνουν πιο ελκυστικοί οι θεσμοί, όμως ο διπλασιασμός της νομοθετικά οριζόμενης αμοιβής, οφείλει να συνδέεται με την επιτυχή έκβαση της διαμεσολάβησης και όχι μόνο με την συμμετοχή σε αυτή, ενώ η καταβολή παραβόλου δεν κρίνεται αναγκαία, ενόψει της απουσίας οιασδήποτε σαφούς ανταποδοτικής σύνδεσης του καταβαλλόμενου ποσού, με την ενίσχυση υποδομών του σχεδιαζόμενου θεσμού.

Τα παραπάνω, γίνονται εξόχως ουσιώδη για το κόστος πρόσβασης στην απονομή Δικαιοσύνης, ενόψει των προβλέψεων για υποχρεωτική προσφυγή σε Εισαγωγική Συνεδρία διαμεσολάβησης ή δικαστικής μεσολάβησης, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης της αγωγής (άρθρο 16παρ.1 ΣχΝ).

Αντίθετα, εφόσον, το κόστος της δικαστικής μεσολάβησης παραμείνει χαμηλό όπως προτείνουμε, θα καταστεί δυνατή η άρση περιορισμών στο ύψος του ποσού των διαφορών που υπάγονται στην υποχρεωτική Εισαγωγική Συνεδρία δικαστικής μεσολάβησης, περιλαμβάνοντας και τις διαφορές κάτω των 10.000 ευρώ, που υπό την υφιστάμενη εκδοχή του νομοσχεδίου δεν δύνανται να ενταχθούν, λόγω υψηλού κόστους.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, ως προς τη δικαστική μεσολάβηση προτείνουμε την απαλοιφή της παραγράφου 4 του άρθρου 161 ΣχΝ, που αφορά την υποχρέωση προκαταβολής παραβόλου 150 ευρώ και την τροποποίηση του άρθρου 173παρ.2 ΣχΝ, ώστε η προβλεπόμενη καταβολή γραμματίου ίσου με το διπλάσιο του γραμματίου παράστασης που θα προβλεπόταν για τη συζήτηση αγωγής ενώπιον του δικαστηρίου στο οποίο θα εισαγόταν η διαφορά βάσει των κανόνων της καθ’ ύλη αρμοδιότητας, να συνέχεται με την επιτυχή έκβαση της δικαστικής μεσολάβησης. Επομένως η διάταξη του άρθρου 173παρ.2 ΣχΝ θα πρέπει να διαμορφωθεί ως εξής:

«173παρ. 2. Για τη συμμετοχή των νομικών παραστατών εκδίδονται δύο (2) αυτοτελή γραμμάτια προκαταβολής εισφορών, ως εξής: α) Γραμμάτιο Εισαγωγικής Συνεδρίας Δικαστικής Μεσολάβησης: Για τη συμμετοχή στην εισαγωγική συνεδρία δικαστικής μεσολάβησης, εκδίδεται γραμμάτιο προκαταβολής εισφορών, ίσο με το γραμμάτιο παράστασης που θα προβλεπόταν για τη συζήτηση αγωγής ενώπιον του δικαστηρίου στο οποίο θα εισαγόταν η διαφορά βάσει των κανόνων της καθ’ ύλη αρμοδιότητας. Σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης της δικαστικής μεσολάβησης εκδίδεται και δεύτερο γραμμάτιο ίσης αξίας με το γραμμάτιο εισαγωγικής συνεδρίας δικαστικής μεσολάβησης.

β) Γραμμάτιο εκούσιας διαδικασίας Δικαστικής Μεσολάβησης: Για τη συμμετοχή σε εκούσια διαδικασία δικαστικής μεσολάβησης, εκδίδεται γραμμάτιο προκαταβολής εισφορών, ίσο με το γραμμάτιο παράστασης που θα προβλεπόταν ενώπιον του δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί ή θα εισαγόταν η διαφορά βάσει των κανόνων της καθ’ ύλη αρμοδιότητας. Σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης της δικαστικής μεσολάβησης εκδίδεται και δεύτερο γραμμάτιο ίσης αξίας με το γραμμάτιο εκούσιας διαδικασίας δικαστικής μεσολάβησης.»

Γ. Εξαίρεση για τις εργατικές διαφορές

Σύμφωνα με το άρθρο 19 β΄ του ΣχΝ, «οι διαφορές του άρθρου 614 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας που εκδικάζονται κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, εκτός της περ. β) της παρ. 4 και της παρ. 8 του άρθρου 614 αυτού». Ως εκ τούτου, από τις ειδικές διαδικασίες του ΚΠολΔ, οι μόνες που εξαιρούνται του υποχρεωτικού σταδίου διαμεσολάβησης ή δικαστικής μεσολάβησης είναι οι διαφορές μεταξύ οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και ασφαλισμένων και οι διαφορές από πιστωτικούς τίτλους. Η ratio της τελευταίας αυτής εξαίρεσης αυτής δεν είναι κατανοητή καθώς δεν ακουμπά σε κάποιο περιορισμό της εξουσίας διαθέσεως των μερών.

Αντίθετα, εντελώς αδικαιολόγητη εμφανίζεται η συμπερίληψη και των εργατικών διαφορών στο εύρος της υποχρεωτικής Εισαγωγικής Συνεδρίας διαμεσολάβησης ή δικαστικής μεσολάβησης, χωρίς μάλιστα το όριο των 10.000 ευρώ. Οι εργατικές διαφορές, ως εκ της φύσεώς τους, ήδη και υπό το προϋφιστάμενο καθεστώς, αποτελούσαν αντικείμενο διχογνωμίας τόσο στη νομολογία, όσο και στην επιστήμη, ως προς τη δυνατότητα υπαγωγής τους στη διαμεσολάβηση, καθώς υφίστανται θεσμοθετημένοι και προστατευτικοί για τον εργαζόμενο θεσμοί, που περιορίζουν το δικαίωμα διάθεσης των εργατικών αξιώσεων. Παράλληλα, στην ίδια τη διαδικασία των εργατικών διαφορών, υφίστανται ρυθμίσεις περιορισμού του κόστους πρόσβασης στην απονομή Δικαιοσύνης υπέρ των εργαζομένων, που αποτυπώνουν την ανάγκη διευκόλυνσης στην πρόσβασης στο αδύναμο μέρος του κοινωνικού ανταγωνισμού. Η θέσπιση υποχρεωτικού προσταδίου για την πρόσβαση στη δικαστική προστασία και μάλιστα τόσο υψηλού κόστους, ακυρώνει στην πράξη αυτές τις ρυθμίσεις και θέτει δυσανάλογα οικονομικά προσκόμματα στις αξιώσεις των εργαζομένων.

Σύμφωνα με τα παραπάνω προτείνουμε να εξαιρεθούν ρητά οι εργατικές διαφορές και το άρθρο 19β΄ του ΣχΝ να διαμορφωθεί ως εξής:

«….β) οι διαφορές του άρθρου 614 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας που εκδικάζονται κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, εκτός της παρ.3 και της περ. β) της παρ. 4 του άρθρου 614»

Δ. Μη αναγκαίος ο συμβολαιογραφικός τύπος στην δικαστική μεσολάβηση.

Στο άρθρο 170 ΣχΝ ρυθμίζεται η ισχύς και εκτελεστότητα πρακτικού δικαστικής μεσολάβησης. Στην παράγραφο 4 ορίζεται ότι «Αν η συμφωνία που περιέχεται στο πρακτικό της δικαστικής μεσολάβησης περιλαμβάνει και διατάξεις που αφορούν σε δικαιοπραξίες, οι οποίες υπόκεινται εκ του νόμου σε συμβολαιογραφικό τύπο, οι δικαιοπραξίες αυτές περιβάλλονται τον συμβολαιογραφικό τύπο».

Η αναγκαιότητα υποβολής σε συμβολαιογραφικό τύπο μιας δικαιοπραξίας που καταρτίζεται ενώπιον δικαστικού λειτουργού είναι απολύτως μη αναγκαία, ενόψει και του αυξημένου κόστους που συνεπάγεται για τα μέρη. Η εγγύηση της παρουσίας δικαστικού λειτουργού κατά την επικύρωση του πρακτικού επιτυχούς δικαστικής μεσολάβησης είναι απολύτως επαρκής, λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά μείζονα λόγο η Πολιτεία αναθέτει στους δικαστικούς λειτουργούς να αποφασίσουν για διαφορές για τις οποίες δεν έχει υπάρξει καμία συμφωνία μεταξύ των διαδίκων, επομένως καθίσταται απολύτως αντιφατικό να απαιτεί περισσότερες διατυπώσεις και κοστοβόρα τυπολατρία για την επικύρωση μιας συμφωνίας που επέλεξαν τα μέρη να επικυρώσουν.

Ακολούθως, θα πρέπει να απαλειφθεί στο σύνολό της η διάταξη του άρθρου 170παρ.4 ΣχΝ».

Πηγή – Πρώτο Θέμα

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ